18. Yüzyıl Hattat Divan Şairi İstanbul Ayvansaraylı Afif Efendi ve Divanı

Hayatı hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığımız Salih Afif Efendi’nin Divanı, İngiltere’de British Museum Kütüphanesi kataloglarında tespit edilmiştir. Afif, XVIII. yüzyılın hattat divan şairlerindendir. I. Abdülhamid, III. Selim ve II. Mahmud dönemlerinde yaşamış, II. Mahmud’un tahta çıkışından dört yıl sonra 1812 yılı Ekim ayında vefat etmiştir. İstanbul’da Ayvansaray semtinde ikamet etmiş, müderrislik görevinde bulunmuştur. Nakşıbendi tarikatine mensuptur. Hayatının belli bir döneminde Ayvansaray’daki evinde inzivaya çekilmiş kitap okuyup hat yazarak vaktini geçirmiştir. Ketibe-i gam-ı sevdâyı def’e kâfidür Diyâr-ı vahşet ü âlâmda dü yâr-ı enis Bulınmaz anlara sâlis sevâd-ı âlemde Birisi hüsn-i kitâbet biri kitâb-ı nefis (Afif Divanı, Kıt’a/1) Şair yukarıdaki şiirinde ‘Vahşet ve keder dünyasında, sevda gamının sıkıntılarından kurtulmak için hüsn-i hat ve güzel bir kitap gibi iki dostun yeterli olduğunu’ ifade etmiştir. Burada Afif’in dünya hayatında sıkıntılar çektiğini, bunlardan kurtulmak için kitaplara ve hüsn-i hatta sığındığını anlamaktayız. Elimizde bulunan Afif Divanı tek nüshadır ve hacimli değildir. Afif, Sebk-i Hindi akımı ile XVII. yüzyılın önde gelen şairlerinden Nef’i ve Nâbi tesirinde çok güzel beyitler kaleme almıştır. Hattat olduğu için hattatlara ve hat terimlerine yer verdiği manzumeleri de mevcuttur. Afif, Divanına Hazreti Muhammed için yazdığı na’t türünde altı beyitle başlamıştır. Bu beyitlerin ilk ikisi örnek olarak aşağıda verilmiştir. Habib-i Hak kitâb-ı âleme dibâçedür bi-şek İşâretdür buna dibâçede zikr-i salât itmek Sevâd-ı çeşmini tahrir-i na’ta çün fedâ eyler Miyân-ı nâsda kadr-i devât elbet olur evfer Basım Yayım Pazarlama A.Ş.