Akademik Kelam Yazıları - 3

“İnsan Fiilleri” alt başlığı ile kaleme alınan Akademik Kelâm Yazıları -III- adlı bu eser, insan fiilleri konusunu hem klasik kelâm birikimi hem de modern düşünsel ihtiyaçlar çerçevesinde ele alan derleme bir çalışmadır. Eserde, insanın eylemlerinin mahiyeti, ilahi kudret ile insan iradesi arasındaki ilişki, özgürlük, sorumluluk, kesb ve istitaat gibi temel kavramlar ele alınmakta; bu meselelerin tarihsel, siyasal ve toplumsal arka planla nasıl bağlantılı olduğu gösterilmektedir. Ayrıca kader, kaza, hidayet-dalâlet, hüsün-kubuh ve teodise gibi konuların insan fiilleriyle ilişkili yönleri de açıklanmaktadır. Farklı kelâm ekollerinin ya da bu ekollere mensup âlimlerin konuya dair yaklaşımları karşılaştırmalı biçimde işlenmekte; Ehl-i sünnet, Mu‘tezile, Eş‘ari ve Mâtüridi geleneklerinin görüşleri, ilahi sıfatlar ve bunların insanın eylemleriyle olan ilişkisi bağlamında sade bir dille okuyucuya sunulmaktadır. Akademik Kelâm Yazıları -III-, insan fiilleri meselesinin epistemolojik, ontolojik ve ahlâki boyutlarını da ele alarak insanın bilgi edinmesi, özgürlüğünün sınırları, sorumluluğun temeli ve ilahi takdir karşısındaki konumu gibi konuları yeniden gözden geçirmektedir. Fiillerin hem ilahi yaratma iradesi hem de insanın kesbi yönü üzerinden nasıl anlaşıldığını gösteren klasik yaklaşımlar, çeşitli bakış açıları üzerinden sistemli bir şekilde sunulmaktadır. İnsan fiilleri problemini kelâm düşüncesinin tarihsel gelişimi ve sürekliliği içinde sade, anlaşılır ve karşılaştırmalı bir üslupla ele alan bu çalışma, İslâm Kelâmı’na ilgi duyan okurların yanı sıra alanın uzmanları için de değerli bir eser niteliğindedir.