Alevilik, Bektaşilik, Ahilik

Türkistan’dan Horasan’a, Horasan’dan Anadolu’ya, Anadolu'dan Balkanlara uzanan dil, kültür ve inanç aktarımının öncüleri arasında Vefai, Kalenderi, Haydari, Babai, Bektaşi, Alevi dervişleri yer alır. Ehlidil, ehlihal ve ehliyol olan bu öncüler, “Kolonizatör Türk dervişleri" olarak da adlandırılır. Ehlilisan, ehliirfan ve ehliinsan özellikleriyle Anadolu'ya, Balkanlara gönül seferberliği düzenleyen gazi dervişler, bu coğrafyanın ebedi Türk vatanı olmasını sağlamışlardır. Ahmet Yesevi’den Yunus Emre’ye, Yunus Emre’den Muhyiddin Abdal’a uzanan yolda binlerce derviş-şair, âşık yetişmiş, yüzyıllar boyunca zengin bir tasavvuf edebiyatı oluşmuştur. Kam-Şaman sanatından Ozan-Baksı sanatına uzanan gelenekli ezgi, şiir ve anlatı birikimi, Derviş sanatı ve Ozan sanatına yol açmıştır. Yerleşik hayata geçişin sosyokültürel ihtiyaçları sebebiyle zamanla âşık sanatı ortaya çıkmıştır. Derviş ve âşık sanatlarının oluşumu ve gelişimine önemli katkılar sağlayan Kalenderi, Alevi, Bektaşi zümrelere mensup güçlü sanatçılar yetişmiştir. Bu gelenek temsilcileri arasında Abdal, Ata, Baba, Dede, Derviş, Kemter, Kul, Pir, Sultan, vd. gibi mahlasların kullanımı yaygındır. Prof. Dr. Bayram Durbilmez’in “Alevilik”, “Bektaşilik”, "Ahilik" konulu araştırma, inceleme yazılarından bir kısmıyla oluşturulan kitapta altı ana bölüm yer almaktadır: 1. Alevilik, Bektaşilik ve Türk Edebiyatı, 2. Balkanlarda Alevilik ve Bektaşilik, 3. Alevi, Bektaşi Anlatılarında Mitolojik Motifler, 4. Ahilik Kültürünün Kaynakları, 5. Derviş Tarzı Türk Edebiyatında Kerbelâ, 6. Alevi, Sünni Kardeşliği. Kitabın Alevilik, Bektaşilik, Ahilik konulu araştırma yapan akademik çevrelerle birlikte bu konulara ilgi duyan herkese hitap edebileceği düşünülmektedir.