Allah’ın Sanatındaki Harikalar

Gazzâli'nin el-Hikme fi Mahlûkâtillâh adlı eseri, Gazzâli külliyatından alışık olduğumuz fıkıh, kelâm veya mantık kitaplarından oldukça farklıdır. Eser, günümüzden bakıldığında bir doğa bilimleri kitabı kadar özgün bir duruş sergiler. Ancak Gazzâli'nin asıl gayesi teknik bilgi aktarmak değil; kainatın her zerresinde ilahi nakışları okumak ve doğayı bir iman aynası gibi seyretmektir. Elinizdeki eser, dönemin bilimsel bilgilerini de kısmen içeren bir risâle olmakla birlikte, asli amacı bilimsel bilgiler sunmak değildir. Mezkûr risâlenin asli fonksiyonu, Kâdir-i Muhtar'ın ef'âline hikemi bakışı öğretmek ve avama bu noktada manevi rehberlik etmektir. Çünkü İmam Gazzâli için âlem büyük insan, insan küçük âlemdir. Âleme hikmet gözlüğünden bakmayı öğrenenler, kendilerine de o gözle bakmaları gerektiğini mutlaka anlayacaklardır. Bu yolda mesafe kat edenler ise nihayetinde muhakkak şu hakikat durağına uğrayacaklardır: "Kendini bilen, Rabbini bilir."