Alman Seyyah Von Maltzan’ın Mekke/Hac Ziyareti

Bu çalışma, Alman seyyah Heinrich Freiherr von Maltzan’ın XIX. yüzyılda gerçekleştirdiğini ileri sürdüğü Mekke ve hac ziyaretini tarihsel-kritik bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmada öncelikle Maltzan’dan önce çeşitli amaçlarla Mekke’yi ziyaret eden Batılı seyyahlar ele alınmakta; ardından Maltzan’ın Müslüman kimliğine bürünerek gerçekleştirdiği seyahat, güzergâhı ve gözlemleri çerçevesinde ayrıntılı biçimde değerlendirilmektedir. İskenderiye, Kahire, Nil Vadisi, Kina, Kusayr, Yenbu, Cidde ve Mekke üzerinden ilerleyen anlatıda hac yolculuğunun sosyal, kültürel, dini ve etnografik boyutları öne çıkmaktadır. Maltzan’ın Ka‘be, Mescid-i Haram, Hacerü’l-Esved, Zemzem, tavaf, sa‘y, Arafat, Müzdelife ve Mina gibi hac mekânları ve uygulamalarına ilişkin gözlemleri eleştirel biçimde analiz edilmektedir. Çalışmanın temel tartışmalarından biri Maltzan’ın seyahatinin otantikliği meselesidir. Bu bağlamda Ulrike Freitag’ın araştırmaları ile seyahat anlatısındaki tutarsızlıklar ve doğrulanabilirlik problemi değerlendirilmektedir. Eserde ayrıca Maltzan’ın dini gelenekleri tarihsel-kritik ve sezgici bir yöntemle yorumlama biçimi; Avrupa merkezci, oryantalist ve zaman zaman ön yargılı değerlendirmeleri incelenmektedir. Son olarak Batılıların hac ve kutsal topraklara ilgisi, sömürgecilik ve uygulamalı oryantalizm bağlamında Christian Snouck Hurgronje örneği üzerinden tartışılmaktadır.