Alusi Tefsiri 2. Cilt

Osmanlı devletinin son dönemlerinde Bağdat müftüsü olan Âlûsi (ö. 1270/1854) dil, edebiyat ve tefsir alanlarında yaptığı çalışmalarla, özellikle hacimli tefsiriyle adından çokça söz ettirmiş bir Osmanlı âlimidir. Osmanlı devletine müftülük yaptığı yıllarda yazdığı tefsirinde, başta Zemahşeri’nin (v. 538/1143) el-Keşşâf’ı olmak üzere birçok tefsir ve onların hâşiyelerinden yararlanmıştır. Bunun yanında Âlûsi, Beyzâvi ve hâşiyelerinden de önemli ölçüde istifade etmiştir. Âlûsi’nin, özellikle Hafâci’nin (ö. 1069/1659) Hâşiyetü’ş-Şihâb’ını temel aldığını söylemek mümkündür. Sonuç itibariyle Âlûsi tefsiri, geçmiş klasik tefsirlerin mukâyeseli tahlilidir. Dolayısıyla Âlûsi tefsirini okumak bir anlamda geçmişte yazılan tüm tefsirlerin muhtevâsını okumak gibidir. Bu nedenle Âlûsi tefsirini anlamak, geçmişte kaleme alınan tefsir kaynaklarındaki tartışmalardan haberdar olmayı gerektirmektedir. Zira Âlûsi, bazen bu tartışmaları özetleyip kendi fikrini ortaya koymakla yetinirken, bazen sadece işaret etmekle yetinir ve ilgili tartışmayı geçmişteki tefsir literatürüne havale eder. İşte bu nedenle eserin Türkçe’ye kazandırılması oldukça büyük bir çaba gerektirmiştir. Okuyucunun daha iyi anlayabilmesi için eserin lafzi tercümesinden ziyâde mâna tercümesi öncelenmiştir. Ayrıca konuların anlaşılması için gerektiği yerde köşeli parantezler yoluyla izahlar getirilmiştir. Böylece sadece tercüme yapılmamış, Âlûsi tefsirinin âdeta Türkçe hâşiyesi yapılmış gibidir.