Arica - Kurdica 1

[ Kovara Arica-Kurdica ] Kovara Arica-Kurdica bi girani zman, c̰and, din û wêjeya Proto-Ari û Kurdi ji xwa ra bingeh digire. Jiber vê yekê dê ji niha û pê va di kovara Arica-Kurdica da bi gis̰ti lêkolin û gotarên di derbarê zmanê Proto-Ari û têkiliya wi ya bi Pan-Kurdizm’ê û Kurdan va girêdayi werin amade kirin û wes̰andin. Di vê hejmara yekem ya Arica-Kurdica’yê da bi gis̰ti du mijarên zmani yên sereke hatinn b’ ci kirin: (1) Ferhengoka Proto-Ari ↓ (46 rupel) (2) C̰end dac̰ekên Proto-İndo-Ewrupi yên di Pan-Kurdi da ↓ (42 rupel) Ev her du lêkolinên di kovara Arica-Kurdica’yê da bes̰eke projeyeke kevin inn û di kovarê da bi tevi formateke kurt hatine b’ ci kirin. [ Ferhengoka Proto-Ari ] Di vê ferhengokê da peyivên Proto-Ari bi tevi tes̰eyên Proto-İndo-Ewrupi û Pan-Kurdi (~ Pan-Kurdizm) û zmanên din hatine b’ tomar kirin. Tê da fonoloji û bêjnasiya diroki ciyeki taybet digire û bi hessesiyeteke mezin hemi deng û peyiv yek bi yek di nav bêjinga tuj ya zmannasiyi ra hatine derbaz kirin, weke nimune: *dRaHǰʰas- ‘drêji’ (rbb. *dr̥Hgʰá-) ← *dReHǰʰ-es- < proto-ie. *dleh1gʰ-es- (digel *dl̥h1gh-ó-). av.c. drājah- ‘drêji’ < *dleh1gʰ-es-. kuKurm.n. drêj [drḗž] ← kuKurm.nv. *drā́ž ← kuKurm.k. *drāǰah- < proto-ku. *draHǰʰah/s- ‘drêj-i’. kuBel.n. drāǰ ‘drêj’. pehl. drāz ‘drêj’. fars.n. dirāz ‘drêj’. rbb. ved. drāgh-mán- ‘drêji’ < *draHgʰ°-. [ C̰end dac̰ekên Proto-İndo-Ewrupi yên di Pan-Kurdi da ] Di vê bes̰ê da mijara sereke dac̰ekên Pan-Kurdi û tes̰eyên van yên di serdema Proto-Kurdi, Proto-Ari û Proto-İndo-Ewrupi da nee: di: di-kim, di-kir û hwd. (← proto-ar. *da ← proto-ie. *de, *do) d … da: di malê da, di turikê da û hwd. (↑) ra-: ra-kirin, rabûn û hwd. (← proto-kurd. *fra < proto-ar. *pra < proto-ie. *pro) ra: ji min ra, di nav ra û hwd. (← rāh ← *rād ← < proto-ar. *rātī) ve-: ve-kirin, ve-bûn û hwd. (← *wa ← *pa ← proto-ar. *apa < proto-ie. *ʰépo) va: ji der va, b’ wir va c̰û û hwd. (← proto-kurd. *awa ← proto-ar. *aw-a < proto-ie. *aw-o) Ev her du lêkolin ji ji hêla indo-ewrupist, indo-iranolog, avestolog û kurdolog Beyahni S̰ahin va ligori methodên zmannasiyi û akademik hatine amade kirin.