Bayezidi Bistami

İslâm düşüncesinin genelinde tasavvufun doğuşu ayrı bir önem taşır. İslâm’da tasavvufun yerini anlamak için tasavvufun doğuş dönemini, bu dönemi anlamak için de bu dönemdeki sûfileri iyi tanımak icap eder. Tasavvufun doğduğu sosyal ortamın tarihi, dini, siyasi, ekonomik ve ilmi şartlarını bilmek, bundan sonra tasavvufun doğuşunu fıkıh ve kelâm gibi ilimlerin doğuşuyla mukayese etmek konunun doğru anlaşılmasını bir ölçüde kolaylaştıracaktır. Bâyezid-i Bistâmi doğuş dönemindeki tasavvuf hareketinin en büyük temsilcisi olup daha sonraki dönemlerde de önemini korumuştur. Onu, tasavvufun vücûd bulmasını sağlayan en önemli üstadlardan biri olarak görmek yanlış sayılmaz. O dönemde hiçbir kimse tasavvufun esaslarını Bâyezid kadar açık bir biçimde ortaya koymamıştır. III./IX. asrın ilk yarısında tasavvufun Bâyezid vasıtasıyla ileri bir adım attığı, hatta bir sıçrama gerçekleştirdiği muhakkaktır.