Bayrami Şeyhi Ulalı Hüsam Efendi ve Mehmed Şafii'nin Hayatı - İlahileri

Hacı Bayrâm-ı Veli ve Akşemseddin erkânına mensup büyük âriflerden Ulalı HüsâmEfendi, şeyhi Mecdüddin İsâ Hazretleri’nin emriyle yedi yıl boyunca bir mağaradahalvet çıkaran bir merd-i Hudadır. Başta Ege ve Marmara olmak üzere Kırım’danAdalar’a uzanan geniş bir bölgede Hacı Bayram nefesini yayan bu büyük Hakdostu;Vâhib Ümmi’nin Elmalı’da, Hz. Pir Şabân-ı Veli’nin Kastamonu’da, Merkez Efendi’ninİstanbul’da gönüller uyandırdığı bir zamanda Ula’yı bir “irfân havzası” halinegetirmiştir. Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Edebiyat ve Tasavvuf tarihçisi Dr. Mustafa Tatcı’nıntitiz araştırmaları sonunda kaleme aldığı “Bayrâmi Şeyhi Ulalı HüsâmEfendi veMehmed Şâfii’nin Hayatı - İlâhileri”, Hüsam Efendi üzerine hazırlananenkapsamlı ilk ve tek eser olma özelliğini taşımaktadır. Ayrıca eser Hacı Bayram-ı Veli ve Akşemseddin Hazretlerinden sonra gelensilsiledeki belirsizliği de gidermektedir. Yıllardır Hüsâm Efendi’nin adı, Pir Hüsâmeddin-i Uşşâki ve oğlu Mehmed Şâfi‘i ile karıştırılmış, ona ait olmayan eserler Hüsâmmahlaslı başkakişiler adına yayımlanmıştır. Mustafa Tatcı’nın bu yeni çalışmasıyla; yazmalar, kitâbeler, menâkıbnâmeler ve silsilenâmeler üzerinden yapılan karşılaştırmalardabubüyük yanılgı kesin bir biçimde ortadan kaldırılmıştır. Ulalı Aziz, büyük bir aşk ve irfân adamıdır. Hayatı ve nutk ettiği ilâhileriyleo, bizim gönül dünyamızın kutup yıldızlarından biridir. Fakat karanlıkta yol gidenler okutupyıldızının henüz farkında değildir. Hüsâm Efendi’den bizlere bir “Divân-ı İlâhiyât”; iki mutasavvıf oğul veyaşayıpyaşattığı “Bayrâmi” erkânıyla alâkalı büyük bir kültür kalmıştır. Bayrâmi Şeyhi Ulalı Hüsâm Efendi ve Mehmed Şâfii’nin Hayatı - İlâhileri, birinci el kaynaklardanhareketle Hüsâm Efendi’nin hayatını ve silsilesini, kendisinin ve oğlu MehmedŞâfii Hazretleri’nin divânını içermektedir. Hüsâm Efendi Hacı Bayrâm, Akşemseddin, İbrahim Tennûri ve Akhisarlı Mecdüddin İsâ yolunun devamıdır. 17. asırda şöhretli birmutasavvıf olmakla beraber zamanla unutulan bu yüce gönüllü ârif, hiç şüphesizbukıymetli eserle irfân hayatımızda yeniden gündeme gelecektir. Hacı Bayrâm-ı Veli and Akşemseddin’s spiritual path (erkân) member, the great ârif Ulalı Hüsâm Efendi, was a man wholly devoted to God (merd-i Hudâ) who, by the commandof his master, Hazrat Mecdüddin Isâ, underwent a seven-year spiritual retreat (khalwah) inacave. This noble friend of God, who spread the breath of Hacı Bayrâmacross a vast regionstretching from Crimea to the Aegean Islands—especially throughout the AegeanandMarmara—transformed Ula into a true “circle of gnosis” (irfân ḥawzası) at atimewhen Vâhib Ümmi was awakening hearts in Elmalı, Hazrat Pir Shabân-ı Veli inKastamonu, and Merkez Efendi in Istanbul. Written by Dr. Mustafa Tatcı—literature scholar and historian of Sufismat Gazi University—after meticulous research, the work titled “The Bayrâmi ShaykhUlalı Hüsâm Efendi and the Life and Hymns (Ilâhis) of Mehmed Shâfi‘i” stands as thefirstand only comprehensive study on Hüsâm Efendi. Furthermore, the work resolves long-standing ambiguities regarding thespiritual lineage (silsilah) following Hacı Bayrâm-ı Veli and Hazrat Akşemseddin. For years, thename of Hüsâm Efendi had been confused with Pir Hüsâmeddin-i Uşşâki andhissonMehmed Şâfi‘i; works not belonging to him had been published under the nameofother poets who bore the pen-name Hüsâm. Through Tatcı’s newstudy—basedoncomparisons of manuscripts, inscriptions, hagiographies (menâkıbnâmes) andlineageregisters (silsilenâmes)—this major misconception has been definitively corrected. Ulalı Aziz was a man of great love and gnosis. Through his life and the sacredhymns(ilâhis) he uttered, he remains one of the guiding pole-stars of our spiritual world—though those walking in darkness are yet unaware of this luminous star. From Hüsâm Efendi, a “Divân of Sacred Hymns (Divân-ı Ilâhiyât)”, two Sufi sons, anda rich cultural heritage related to the Bayrâmi spiritual order (erkân) havecomedown to us. The Bayrâmi Shaykh Ulalı Hüsâm Efendi and the Life and Hymns of MehmedShâfi‘i presents, through first-hand sources, the life and lineage of HüsâmEfendi, alongwith the collected works (divân) of both him and his son Hazrat Mehmed Shâfi‘i. Hüsâm Efendi stands firmly within the spiritual lineage of Hacı Bayrâm, Akşemseddin, İbrahim Tennûri and Mecdüddin Isâ of Akhisar.Though he was a renownedmysticinthe 17th century, this noble-hearted ârif gradually fell into obscurity. Without doubt, through this valuable work, he will once again take his rightful place withinour worldof spiritual knowledge.