Bir Devrin Romanı: İttihatçı İktidar Dönemi

Bir darbenin romanı olur mu? Evet olur! Uzun yılları etkileyen bir milletin kaderinde önemli olayların başlatıcısı olursa elbette olur. Burada anlattığımız darbe, 1913 yılında, devleti ve kendilerini tehlikede gören insanların, "denize düşen yılana sarılır" ata sözünü doğrular ve hiç kimsenin düşünüp de cesaret edemeyeceği bir tedbire baş vurdukları uzun yıllar içinde sık olmasa da görülmüştür. Romanını yazdığımız darbe, işte böyle, insanların büyük çoğunluğunun cesaret edemeyerek yapmaktan kaçınacakları bir darbedir. Çoğunluk cesaret edemez, fakat, başka hiçbir çaresi kalmayanların azlık da olsalar yapabileceklerine inandıkları bir darbe olunca, o darbenin romanı da olur. Darbe sözü, siyaset lügatinde "Bir ülkede baskı kurarak zor kullanarak veya demokratik yollardan yararlanarak hükümeti istifa ettirme veya rejimi değiştirecek yönetimi devirme işi." dir. Yani, seçilmiş ya da atanmış bir hükümetin zor kullanarak görevine son vermedir. 1913 yılı Ocak ayında Osmanlı Devleti'nde böyle bir olay yaşanmıştır. Darbeyi yapan o dönemin güçlü siyasi partilerinden İttihat ve Terakki Partisi'dir. Roman, bu darbenin üzerine kurgulanmıştır. Bu romanda, nedenler, niçinler, darbeyi yapanların ruhsal durumları, yaşadıkları ve yapmaya karar verişleri ile birlikte, onların hayal bile edemedikleri sonuçları, bilimsel bir tarih anlatısı yerine bir roman anlatısı içinde mercek altına alınmıştır. Bu bir tarihi olaydır. Elbette o tarihi olayı düşünüp gerçekleştirenler ve olayın kendisi tarihe sadık kalınarak anlatılmıştır. Dünya tarihinde, etkileri bu kadar uzun yıllara yayılan ve sonuçları bakımından daha sonra gerçekleşecek birçok olaya yön veren, yeni yönetim biçimlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan çok az sayıda darbeden söz edilebilinir. Bu bakımdan 1923 yılında yapılan sadece bir darbe değil, aybı zamanda bir devrimin ilk kıvılcımıdır. Biraz abartarak şöyle de diyebiliriz: bu darbe olmasaydı, belki o zaman İttihat ve Terakki Partisi olmayacak, Enver Paşa, Talat Paşa, Cemal Paşa adlı paşalarımız da olmayacaktı. Belki de Birinci Dünya Paylaşım savaşına girmeyecek, bir kurtuluş savaşı verme mecburiyetinde olmayacak ve belki de. Bugünkü Türkiye Cumhuriyeti devleti de olmayacaktı... Bu yüzden bu darbenin romanını yazmayı düşündüm. İyi mi oldu? Kötü mü oldu? Tartışılsın istedim. Konu hakkında yazılanların hiçbirinde, eski ya da yeni böyle bir tartışmaya rastlamadım. Bu konu, bana göre, tartışılması gereken bir konu; çünkü, yaşanmış bir olay, ders çıkarmak gerekir diye düşünüyorum. Kitabım, sadece düşünce ürünüdür. Hiç kimseyi ya da hiçbir kurumu yüceltmek ya da yermek amacı taşımamaktadır. Birazı da elbette kurgudur. Fakat, bu olay kim ne derse desin, çok önemli sonuçları olan bir olay olduğu için öğrenilmesini ve anlaşılmasını istedim...