Bir Mukaddime’nin Mukaddimesi

İbn Haldun (732/1332-808/1406), İslam kültür havzasında birçok ilmi disiplinin kurumlaştığı bir tarihsel kavşakta, özellikle tarih ilminden beslenerek, felsefi bir ilim kurmuş, fakat diğer yandan da klasik anlamında İslam felsefesinin ana damarını oluşturan Meşşâiler’e karşı bir konumda yer almıştır. Bu açıdan düşünürün belli bir sınıfa yerleştirilmesi oldukça zor olmakla birlikte, önemli olan umran ilminin oluşumunda hangi ilmi geleneklerden beslendiğine dikkat edilerek, kendisinden önceki düşünsel mirasın derinliğini kavrayabilmektir. Bu çalışma çok bileşenli olan bu etkinin önemini bütüncül bir şekilde değerlendirerek kavrayabilmeye işaret etmeyi amaçlamıştır. Tarihten siyâsetnâmeye, fıkıhtan felsefeye dek bir dizi ekolün etkisiyle, İbn Haldun’un özellikle de İslam felsefesinden ve Meşşâiler’den ne şekilde etkilendiğini ve tasavvuf gibi diğer alanlara olan bakış açısının da kendi durduğu yeri belirlemekte ne şekilde etkili olduğunu açığa çıkarmaya çalışan bu araştırma, İbn Haldun’un umran ilmini, İslam kültüründeki hemen tüm ilimleri dikkate alarak –özellikle de terminoloji bağlamında ve felsefi açıdan da ciddi bir yön değişikliği ile- ne şekilde kurduğunu önemli bir ölçüde açık hale getirmiştir.