Bir Yöntem Olarak Makasıdi Tefsir

Erdemli birey ve toplumun oluşumuna katkı sunan değerleri insanlığa sunan Kur’ân’ın özünü teşkil eden tevhid inancı, insanı sadece Allah’a kul olmaya çağırarak onun hem aklını hem de iradesini özgürleştirmeyi amaçlamaktadır. Ancak erdemli bireyin ve toplumun oluşumu, sadece Kur’ân’ın lafzi manasıyla değil onun ruhu mesabesindeki yüce amaçları doğrultusunda tefsir edilmesiyle mümkün olabilmektedir. Keza, toplumun ıslahı ve yeryüzünün imarı da ancak Kur’ân’ın temel hedefleri olan tevhid merkezli varlık tasavvuru, hakka ve adalete şahitlik etme, hürriyet ve emniyetin sağlanması ile gerçekleşebilir. Kur’ân’ın ilk muhatabı olan Hz. Muhammed (as), Kur’ân’ın hem zâhiri manasını hem de amaçlarını yaşayarak sahâbeye öğretmiştir. Sonraki dönemlerde yaşayan Müslümanlar da Hz. Peygamberin ve sahabenin makâsıdi anlayışından istifade ederek İslâmi değerleri yaşamaya çalışmış, ahlâki ve insani değerler bağlamında asırlar boyunca insanlığa model olmuşlardır. Ancak zamanla Kur’an’ın makâsıdi boyutu terkedilip Kur’ân’ın lafzi yönüne ağırlık verilince düşünce ve değerlerde donukluk ve gerileme yaşanmıştır. Bunun sonucunda Müslüman toplumlarda zihni donukluk ve bölünmüşlük ortaya çıkmıştır. Bu çalışma ile bir nebze de olsa içinde bulunduğumuz olumsuz durumdan çıkabilmek için Kur’an’ın amaçlarının yeniden müctehitlerin kıblesi haline gelmenin önemine dikkat çekmektir.