Dali'nin Dehası

Gerçeküstücülüğün dehlizlerinde “Dalice” öyküler... Asuman Portakal'ın imzasını taşıyan Dali'nin Dehası, Sürrealizmin ebedi kralı Salvador Dali'nin sıra dışı yaşamından ve yirminci yüzyıl resim sanatına yön veren yapıtlarından izler taşıyan öykülere açılıyor. Dali'yi kurgusuna yerleştirip ona ait özgün sözler eşliğinde anlatımını güçlendiren kitap, 1500'den fazla eser veren sanatçının esin kaynakları ve yaratım süreci hakkında ilginç bilgiler paylaşıyor. Lorca, Breton, Freud, Picasso gibi kendi alanında öncü isimleri öykülerine konuk eden yazar, geçtiğimiz yüzyılın toplumsal, bilimsel, kültürel ve siyasi atmosferinin renkli bir panoramasını da çiziyor. “İnsanların ilgisini çekmek isteyen, onları kışkırtmalıdır,” diyen Salvador Dali, bilinçaltını görsel bir dille betimlemek için hangi sembollere sarıldı? Delilikle harmanlanmış dehasının ardında ne gibi sırlar yatıyordu? Eşinin hayatındaki rolü neydi? Kime duyduğu hayranlık sık sık kıskançlık krizlerine dönüşüyordu? Neden ölümsüzlüğün peşinde koşmaktan bir an bile vazgeçmedi?.. Dali'nin Dehası, resimlerin canlandığı gerçeküstü bir evrene davet ediyor okurları. Asuman Portakal, Dali'nin çizdiği beş farklı tablosundan ve Florida'daki Dali Müzesi tarafından hazırlanan Deepfake video enstalasyonundan esinlenerek kaleme aldığı bu öykülerinde, gerçeği büke büke kendi efsanesini yaratmış bir dehanın deliliğe kafa tutuşuna tanıklık ettiriyor. Fırçasıyla gördüklerinin âdeta fotoğrafını çeken Dali'nin kâh tuvaline konan bir at sineği kâh özel tasarladığı şövalesi dile geliyor. Biricik eşi Gala ilham perisi olarak çıkıyor karşımıza. Sanatçı çocukluğu ile karşılıklı sohbet ederken, “görkemli bir uyku canavarı” beliriyor yanı başımızda. Hemen sonrasında Pasifik'in derinlerinde yüzen Azulina Dalgıçları tarafından Bikini Atolü'ndeki atom bombası denemelerine karşı yükselen protesto bayrağını görüyoruz. Bilinçaltının ve rüyaların coşkun denizinde batıp çıkarken, büyük ustanın sıra dışı biçimde aramıza geri dönüşüne şaşırıyoruz. Dehasının “antenleri” saydığı bıyıklarıyla karşımızda duran Salvador Dali hologramı, tüm heybetiyle ölümsüzlüğünü yeniden ilan etmek için sabırsızlanıyor... Gerçekliğin sınırlarını zorlayan karmaşık figürlerle “bilmece resimler” yapan Salvador Dali'yi daha yakından tanıtmak arzusuyla hazırlanan bu kitap, sanat tarihinin anlaşılması en güç ustalarından birini anlaşılır kılmakla kalmıyor, aynı zamanda çağımıza yakınlaştırarak gelecek üzerine gündüz düşleri de kurduruyor. Dünya o kadar sıkıcı bir yer ki, iyi ki Dali var!