Değil Sözden Başka Bir Şey Âb-ı Hayat Dedikleri

Sebk-i Hindi şiirinin 17. yüzyılda yaşamış güçlü temsilcilerinden, Bâbürlü Hükümdarı Şah Cihan devri şairi Kelim-i Hemedâni’nin (v. 1651) şiir dünyası imge yoğunluğu ile hikemi düşüncenin kısa ve keskin ifadelerini birleştiren bir şiirdir. Devrinde şiirlerindeki derin mana ve özgün ifadeler sebebiyle “hallâk-ı maâni-i sâni-ikinci manalar yaratıcısı” ve “meliküşşuarâ” unvanlarına layık görülmüştür. Sebk-i Hindi olarak adlandırılan şiir anlayışı, tefekkür merkezli bir şiir dili geliştirmiş; anlamı kapalı, çağrışım zenginliğine sahip ve okuru zihni bir çabaya davet eden bir yapı kurmuştur. Sebk-i Hindi şairleri lafızdan çok manayı ön planda tutmuş; özgün, daha önce denenmemiş terkipler ve teşbihler kullanarak “maâni-yi bigâne-hemen akla gelmeyen, sırrı hemen ele vermeyen mana”yı bulma çabasına girmişlerdir. Bu üslubun diğer şairleri gibi Kelim-i Hemedâni de şiirlerinde muhatabını düşünmeye zorlayan ve zihni çaba gerektiren kapalı ve çok katmanlı şiirler kaleme almıştır. Eserin mütercimi Hulûsi Karadeniz, eğitimi, memuriyeti, ülkenin eğitim ve kültür hayatına katkı sağlamak amacıyla yürüttüğü faaliyetler, belediye başkanlığı, İstiklal Mahkemesi’nde yargılanması gibi oldukça hareketli bir hayat sürmüştür. Resmi görevleri yanında bir yandan da Farsça ve Arapçadan tercümeler yapmış olması özellikle edebi eserleri tercüme etmesi Hulûsi Efendi’nin kültürel portresini bugüne taşıyan en önemli vasıflarındandır. Onun tercümeleri incelendiğinde, klasik Fars ve Türk şiirine vukûfiyeti, dil hassasiyeti ve yer yer çevirilerinde ortaya koyduğu eleştirel tutumuyla okurlara hem bir çeviri yöntemi hem de bilinçli bir okuma imkânı sunmaktadır.