Derviş Mehmed Bahtinin Manzum Tercemei Şiratül-İslamı(Metin-İnceleme)

İmamzade olarak bilinen Ebü’l-Mehasin Sedidüddin Ruknü’l-İslam Muhammed b. Ebu Bekr İbrahim el-Buhari eş-Şerği’nin Şir’atü’l-İslam ila dari’s-selam adlı eseri, tüm İslam coğrafyasında çok sevilmiş ve eser üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Eser üzerine yapılmış üç Arapça şerh, yedi Türkçe mensur tercüme ve dört de Türkçe manzum tercüme olmak üzere toplamda on dört çalışma tespit edildi. Şir’atü’l-İslam ila dari’s-selam’ın Türkçe manzum tercümelerinden olan Manzum Terceme-i Şir’atü’l-İslam, Derviş Mehmed Bahti tarafından 1070’de tamamlanmıştır. Derviş Mehmed Bahti eserini, öğrencilerin ilmihal bilgilerini kolaylıkla ezberleyebilmeleri ve halkın dini hususlarda geniş malumata sahip olabilmesi için yazmış olup bunu da eserin sebeb-i telif bölümünde ifade etmiştir. Eserin, ikisi yazma ve biri matbu olmak üzere toplam üç nüshası tespit edilmiştir. Metin tenkidinde, müelllif hattı nüsha olduğunu düşündüğümüz İngiltere nüshası esas alınıp diğer yazma nüsha olan Seyfettin Özege Kütüphanesi Agah Sırrı Levend Koleksiyonu’nda bulunan nüshayla matbu nüsha mukabele edilmiştir. Eser, mesnevi nazım şekliyle hezec bahrinin mefâèilün mefâèilün feèûlün kalıbıyla yazılmıştır. Amil Çelebioğlu’nun manzum dini eserlerin yazılma sebeplerine göre yapmış olduğu tasnifinde; kolay okumak, ezberlenmek için yazılanlar ve talimi konularda manzum eser ortaya koyma geleneğinin varlığı maddelerini bünyesinde barındıran Manzum Terceme-i Şir’atü’l-İslam, ümit ediyoruz ki alanında ciddi bir eksikliği ortadan kaldırıp günlük hayatta dikkat edilmesi gereken görgü kurallarını içermesi yönüyle toplumsal huzura katkı sağlayacaktır. Eseri, metin ve inceleme olmak üzere iki ana başlık içerisinde dört bölümde gün yüzüne çıkarmaya çalıştık. Metni muhteva, dil ve şekil özelliklerine göre inceleyerek sahaya yabancı olanların da istifadesine sunabilmek için günümüz Türkçesine çevirdik. Bu çalışma, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı’nda yapılan “Derviş Mehmed Bahti’nin Manzum Terceme-i Şir’atü’l-İslam’ı(Metin-İnceleme)” adlı doktora çalışmasından üretilmiştir. Bu çalışmada, gözümüzden kaçan okuma hatalarını düzeltip eseri basıma hazırladık. Bununla birlikte eserin günümüz Türkçesine çeviri kısmında Arapça ve Farsça ifadelerin çevirisinde ve Temel İslam Bilimleri çerçevesine giren konularda farkına varamadığımız ve muhtemel hatalarımızda bilim dünyasının hoşgörüsüne sığınmaktayız.