Diroka Edebiyata Kurdi

Heta vê kêliyê, berfirehtirin xebata akademik a ku li ser diroka edebiyata Kurdi hatiye amadekirin berhema Marûf Xeznedar ya bi navê Mêjûy Edebi Kurdi ye. Ev diroka edebiyatê ya ku encama keda pênci sali ye (1950-2000), bi qeware û naveroka xwe di heman demê de projeyeke edebi ya serkefti û ansiklopediyeke edebiyatê ya giranbiha ye ji. Berhem, ne tenê qonax, nûner û bizavên edebiyata Kurdi, di heman demê de zanyariyên bingehin ên bi coxrafya, dirok, ziman, din, civak, perwerde, destnivisari û rojnamevaniya Kurdi re pêwendidar û seyra diroki ya edebiyatên cihanê ji radixe ber çavan. Di Mêjûy Edebi Kurdi de diyalektên edebi yên Kurdi, di çarçoveya serdeman de pêkve hatine pêşkêşkirin (qonaxbendiya asoyi) û ji bo her helbestvaneki bi qasi ku bibe namilkeyek ciheki zêde hatiye terxankirin. Di berhemê de, li gor qewareyê, bi rêzê edebiyatên Kurdiya Sorani, Gorani, Kurmanci û Lori cih digirin. Heçi Kurdiya Zazaki û Kurdiya beri İslamê ye amaje bi wan nehatiye kirin. Ji aliyê edebiyata Kurmanci ve li ser esasê ekola Rûsyayê kêm helbestvan hatibin dayin ji, di nav literatura Sorani de, berhema ku heri zêde cih daye edebiyata Kurmanci disa Mêjûy Edebi Kurdi ye. Ji ber ku di berhemê de edebiyata Sorani bi qonaxên xwe yên klasik û modern bi awayeki pir berfireh hatiye pêşkêşkirin, rola berhemê ya esasi di qada edebiyata Sorani de ye. Guman tuneye ku hemû Kurdên ku Kurmanciya latini bi kar tinin, de ji vê berhema Marûf Xeznedar ya ku bi destê Ziya Avci hatiye Kurmancizekirin û ji aliyê Weşanxaneya Nûbiharê ve hatiye weşandin mefayeke mezin bi dest bixin. Abdurrahman Adak