Divan-ı İlahiyat - İstanbullu Bir Eren Senayi Hasan Şabani

Erenler, "aşk söyletir, dert ağlatır." demişler. Tevhidin nûruyla gönlü coşan ve aşkını ifşâ eden Hak âşıklarından birisi de 17. ve 18. Asırlarda İstanbul'da yaşayan Şabâni Halvetilerinden Senâyi Hasan Efendi'dir. Senâyi, büyük bestekar Enfi Hasan Efendi'nin oğlu, Üsküdarlı Şeyh Nasûhi ve oğlu Alaaddin Efendi'nin yetiştirdiği bir aşk ve irfân ehlidir. Medrese eğitiminden geçtiği anlaşılan ve bir müddet Filibe Kadılığı da yapan Senâyi, şeyhi Nasûhi Efendi hakkında bir menakıpnâme, Celvetiyye'nin ve mensubu olduğu Şabâni Halvetilerinin manzûm silsilenâmelerini kaleme almıştır. Mutasavvıfın bu eserlerinden başka ilâhilerini derlediği bir de gayr-ı mürettep Divân-ı İlâhiyâtı bulunmaktadır. Elinizdeki bu eser Senâyi'nin söz konusu edilen bu ilâhileridir. Mutasavvıf şair, kanaatimizce mecmûasındaki ilâhilerini mürettep bir divân haline getirememiştir. Zira elimizdeki dört ayrı yazma mecmûada şairin kendisine ait müşterek şiirlerin yanında sadece o yazmada bulunan şiirler de bulunmaktadır. Senâyi manzumelerini genellikle aruzla, çok az da hece ile kaleme almıştır. Divân'da, gazel, kaside, murabba, müseddes, müsebba gibi nazım şekillerinin yanında az da olsa, koşma örnekleri görülür. Şair, zaman zaman özgün ilâhiler yazmışsa da, umumiyetle Niyâzi-i Mısri, Yunus Emre, Aziz Mahmûd Hüdâyi, Üsküdarlı Nasûhi ve Abdülhay Celveti gibi sûfilerin etkisinde kalmıştır. Bu sebeple pek çok şiirinde nazire kokusu vardır. Mevlânâ, Hâfız ve Molla Câmi gibi doğunun âbide şahsiyetlerini okuduğu anlaşılan mutasavvıf şair, bu birikimini almış olduğu medrese kültürüyle de birleştirince ortaya karma bir üslup çıkmıştır. Bu kültür, divânına mülemmâ şeklinde yansımaktadır. Dolayısıyla o, zaman zaman Arapça ve Farsça mülemmâlar da yazmıştır. Fahr-ı âlem âşıkları Halvetiler derler bize Râh-ı Hakk'ın sâlikleri Halvetiler derler bize Peyreviz Ehl-i Abâ'ya Girmişiz fakr u fenâya Meylimiz yok mâsivâya Halvetiler derler bize Âl u ashâba dâimâ Eyleriz cânımız fedâ Reh-nümâmızdır Murtazâ Halvetiler derler bize Komayız dilde teşvişi Sağ ederiz çürük işi Hazret-i Ali dervişi Halvetiler derler bize Ederiz Hû ile devrân Hâ'il olmaz kevn ü mekân Ayn-ı ayâna vâsilân Halvetiler derler bize Bizdedir aşk-ı İlâhi Bulmuşuz biz doğru râhı Senâyi seven Allah'ı Halvetiler derler bize