Doğa Tarihi (1 ve 2. Kitap): Astronomi

M.S. 1. yüzyılda Erken Roma İmparatorluk Dönemi’nde yaşamış Gaius Plinius Secundus (Yaşlı Plinius), Naturalis Historia’da kendisinden önceki ve kendi dönemindeki pek çok yazardan edindiği bilgileri belirli bir düzen içinde bir araya getirerek kapsamlı bir yapıt oluşturmuştur. Doğa Tarihi adıyla Latinceden Türkçeye çevrilen bu yapıt, ciltler hâlinde okuyucuya sunulacak ve böylece okuyucunun hem Roma dünyasının hem de daha önceki toplumların bilimsel ve kültürel birikimini anlamasına katkı sağlayacaktır. Doğa Tarihi’nin I. cildi, yazarın iki kitabını içerir. I. kitap yapıtın içeriğini açıklayan giriş bölümü niteliğindedir: Plinius, yapıtını yazma amacını M.S. 79-81 yılları imparatoru Titus Flavius Vespasianus’a ithaf ettiği mektupta açıklamış; her bir kitabının içeriğini sunmuş ve yararlandığı yazarların adlarını vermiştir. Bu yönüyle I. kitap, Roma döneminden günümüze ulaşan ilk kaynakça örneği olması bakımından önemlidir. II. kitap ise evrenin yapısı, Güneş, Ay, yıldızlar ve gezegenler gibi gök cisimleri; gece-gündüz, mevsimler ve yılın oluşumu gibi kozmolojik konuların yanı sıra; yıldırım, şimşek, gök gürültüsü ve yer sarsıntıları gibi doğa olaylarının nedenleri ile oluşum süreçlerine ilişkin bilgileri kapsamaktadır. Bir cilt olarak hazırlanan bu yapıt, astronomi ve kozmoloji alanındaki bilimsel araştırmalar için temel kaynak niteliğindedir.