Edım / Final - İki Dilli Kitap

Firavunların, Ramseslerin, Keykavusların, Müdhiş İvanların halk üzerine âlet–i zulmü neydi? Başlıca halkın itikadât–ı câhilâne ve sefihânesiydi. Bir Firavun’u ulûhiyet mertebesinde gösterip de milyonlarca halkı onun huzurunda secdeye düşüren o meskenet cehaletti. Biraz da Ben Konuşayım, Rıza Tevfik. İletişim Yay. s.331 Koğuş 18. Tutuklu ve mahkumlar buraya “tecid” diyor. Yeni gelenlerin toplandığı, haftada bir iki defa koğuşlara dağıtıldığı geçici koğuş. Tecid Arapça cedid kelimesinden geliyor. Türkçede hukuk terimlerinin çoğu arapça. Herhalde bilinçli olarak değiştirilmiyor. Suç ve cezayı dinle irtibatlandırmak ulusçu devletin işine geliyor. Devletin politikalarını hem gizliyor hem meşrulaştırıyor. “Adalet” Arapça, “infaz” Arapça, “ceza”, “tevkif ” Arapça. Her halde neyin suç ve cezasının da ne olduğu tanrısal bir edim olarak sürekli anımsatılıyor. İnsanlar kendilerini kader mahkumu, tanrı mahkumu olarak görsün istiyorlar. İnandıkları kutsal metinler de öyle söylüyor. Her şey tanrının takdiri sonucudur. Tanrı sürekli imtihan ediyor. Sabırlarını deniyor, uslanmalarını, tevbelerini bekliyor. Kutsal kitapları bu tür kıssalarla dolu ve sokak kültürü bu tür hikâyeleri hep canlı tutuyor. “Aleta zilma li ser gel ya Firawûnan, ya Ramsesan, ya Keykavûsan, ya İvanên Erjeng çi bû? Esasen baweriya cahilane û bêaqili bû. Ew rebeni cehalet bû ku Firawûn di mertebeya Xwedayitiyê de nişan dida û bi milyonan gelan di hizûra wi de diani secdeyê.” Biraz da Ben Konuşayım, Rıza Tevfik (Weşanên İletişim, rp. 331) Qawiş 18. Girti û mehkûm ji vê derê re dibêjin “tecid”. Qawişa demki ya ku kesên ku nû tên lê tên civandin û di hefteyê de carekdu caran li qawişan tên belavkirin. Tecid ji Erebi, ji peyva cedidê tê. Di Tirki de gelek termên hiqûqi Erebi ne. Herhal bi zanebûn nayên guhartin. Ji bo dewleta neteweperwer têkilidanina sûc û cezayê bi olê re tişteki qenc e. Ev tişt hem politikayên dewletê dide veşartin, hem wan dike meşrû. “Edalet” Erebi, “infaz” Erebi, “ceza” Erebi, “tevkif ” Erebi. Herhal wek kirineke xwedayi tê xwestin ku binin bira mirov ku çi sûc e û cezaya wê ji çi ye. Dixwazin ku mirov xwe wek mehkûmê qederê, wek mehkûmê Xweda bibinin. Berhemên wan ên piroz ên ku ew bawer dikin ji wisa dibêjin. Her tişt encama teqdira Xweda ye. Xweda tim ezmûnê dike. Sebra wan dipive, dixwaze ku ew bi aqil bibin û tewbe bikin. Pirtûkên wan ên piroz bi çirokên wiha tiji ne û çanda kuçeyan çirokên wiha tim zindi digire. Dema ku Edım van difikire ber bi nava qawişê ve dimeşe. Ranzeyên sê qat li ser hev ên hem li milê rastê hem li milê çepê. Di nav de ji bo xwarinê maseyeke dirêj û lingên wê ji hesin. Pişta rûniştekê tune ye, ew dişibe maseyên li cihê geştan. Xortek rûniştiye, dendikan dişikine. Xeber