Erik Satie’nin Avangard Müziği ve 20. Yüzyıl Müziğine Etkileri

Bu çalışma, eserlerinde 20. yüzyıl müziğindeki birçok yeniliğin arketipini görebileceğimiz Fransız besteci Erik Satienin politik, estetik, sanatsal duruşunu ve eserlerinin oluşum nedenlerini bütünsel olarak anlama çabasıdır. Yaşamı ve eserleri açısından müzik literatüründeki yeri eşsiz olduğu oranda ciddi müzik alanlarında göz ardı edilen Satienin ölümünün yüzüncü yılı içerisindeyiz. Kültürel modernitenin köklerinin salındığı, sanatın özeleştiri evresine girdiği, kapitalizmin büyük bir hızla seri üretim-tüketim mekanizmalarına doğru ilerlediği, bilim/felsefe/teknik tüm alanlarda en yeni düşüncelerin gün be gün doğduğu ve modern bireyin kodlarının işlendiği dönemde Satie, müzikte radikal avangardın heyulası olarak dolaşmaktaydı. Satieden bir asır sonra bugün, müziğin 20. yüzyıl boyunca geçirdiği evrime dönüp baktığımızda onun neden çok haklı olduğunu anlamaya başlıyoruz. Elbette ki sanat/müzik ile ilgili üretimlere Marksist tarihselci perspektifle salt haklılıklar üzerinden yaklaşılamaz. Fakat modern bireyin tüm çelişkilerini çeşitli personalarla üzerine giyerek yaşamını sanatıyla buluşturmuş tarihsel duyarlılığa sahip avangard bir besteci için, müziğin geleceğini tahayyül etmek, aynı zamanda toplumsal yapının geleceğini de tahayyül etmek anlamına gelmekteydi. Radikal avangardın müzikte açığa çıkışındaki ilk örneği, uyguladığı teknik ve biçimsel öğelerin 20. Yüzyıl boyunca müzikte görülen yeniliklerin öncüsü olması, dada ve sürrealizm hareketleri içerisindeki konumlanışı, icracı-dinleyici-mekân ilişkileri ile sanatın kurumsal yapısını sorunsallaştırması, sanatçının toplumsal pratiği ile üretiminin bir aradalığı gibi çağdaş sanatın güncel tartışma konuları Satienin müziğinde karşımıza çıkmaktadır. İnsanlık tarihinin en karmaşık ve en yıkıcı olaylarının en hızlı yaşandığı devasa bir 20. yüzyılın ardından Satie, müziğin anti-kahramanı olmayı sürdürüyor. Satienin bestelerindeki sanat/müzik alanlarına dair sorgulamalar, sanatın metalaşmasının sonu gelmedikçe güncelliğini koruyacak, yeninin peşinde olan icracı ve bestecilere yoldaş olacaktır. Zira yeni başka türlü bir gelecek düşüdür.