Ezelden Nârına Aşkın

Azbî Mustafa Çavuş’a ait bu şerh Niyâzî-i Mısrî'nin “Ezelden nârına aşkın yana geldimnihâniçre” mısraıyla başlayan devriyyesiyle ilgilidir. Azbî Baba’nın “mest bir kalemle” ifşa ettiği bilgiler kolayyutulacak cinsten yorumlar değildir. Tâbiri câizse bir demir leblebidir. Kütahyalı Azbî Baba bulut olupgöğe ağan, yağmur olup yere yağan, buğday olup değirmende öğütülen, deryada balık olan, dağlardatilki, arslan yahut ayı postuna bürünen, âhirin insana mirâç edip gayesine ulaşınca aslına yani Hakk'ahamd eden bir rûhun ilk elden tanığıdır. Halk-ı âlem işbu sırdan haberdâr değildir. “Kadı sarhoş, müftüsarhoş, sûfî sarhoş”tur. Keza havrada yahut manastırda pinekleyip de kurallar içinde boğulupkalanzevâtın zaten bu tarakta bezi yoktur. Bu sırra vâkıf olanlar “Ezelden aşkın nârına yanıp, nicedemyaşlardöken Elest yolcuları”dır. Ey nefsini bilmek isteyen irfân tâlibi! Bu risâlede klasik şerh geleneğinin temkinli, mesafeli üslûbundan uzak; çıplak, yalın ve çoğuzamansarsıcı bir dille karşılaşacağını bilmelisin. Zira Halvetî ve dahi Bektaşî mektebinde yetişen bir kalendermeşrebin üslûbudur bu! Azbî Baba bu şerhinde üstâdı Niyâzî-i Mısrî’nin nutkunda dile getirdiği devir gerçeğini kendi sülûkunda,yani enfüsî seyrinde yaşadığı sırlı tecrübelerle anlatır. Bu açıdan elinizdeki şerh, bir akıl ürünüdeğil, birvecd, bir manevî tecrübe ürünüdür. H Yayınları olarak biz, bu risâleyi Denizlili Mehmed Emin Efendi’nin “İnsan” kitabıyla, Şehbenderzâde’nin“A‘mâk-ı Hayâl”iyle birlikte okumanızı tavsiye ederiz. Bu üç eser devre-i arşiyyeden, neredengelipnereye gittiğinden haberdâr olmak isteyenler için önemlidir. Mustafa Tatcı’nın günümüz Türkçesiyle hazırladığı “Ezelden Nârına Aşkın” unutulmaya yüz tutmuşbirhazineyi, ilk kez bu kadar anlaşılır bir dille bugünün okuruna sunuyor.