Filozofların Tutarsızlığı: Tehâfütü'l Felâsife

İmam-ı Gazâlî; bu eserinde Farabi ve İbn Sina’nın temsil ettiği Meşşâî felsefenin varlık, Allah, âlem ve insan hakkındaki görüşlerini yirmi temel mesele üzerinden ayrıntılı biçimde değerlendirir. Gazâlî, felsefeyi bütünüyle reddetmez. Onun asıl amacı, aklî delilin özellikle metafizik alanda ne ölçüde kesinlik sağlayabileceğini sorgulamak ve aklın imkânları kadar sınırlarını da ortaya koymaktır. Âlemin ezelîliği, Allah’ın cüz’îleri bilmesi, nedensellik ve ölümden sonra dirilişin mahiyeti gibi meseleler üzerinden yürütülen tartışmada Gazâlî, aklın metafizik hakikatleri kavramadaki gücünü ve sınırlarını araştırır. Ona göre aklın ulaştığı sonuçlar, metafizik hakikatlerin tamamını kuşatabilecek mutlak bir ölçü değildir. Vahyin bildirdiği hakikatler aklın sınırlarıyla ölçülemez. Tehâfütü’l-Felâsife, yalnızca filozoflara karşı kaleme alınmış tarihsel bir reddiye değil; bilginin imkânı, aklın sınırları ve hakikate ulaşmanın yolları üzerine bugün de önemini koruyan güçlü bir düşünce metnidir. İnsan aklı nerelere kadar ulaşabilir? Bilemediği yerde hakikatin ölçüsünü nerede aramalıdır? Tehâfütü’l-Felâsife, okuru bu sorular üzerine yeniden düşünmeye davet ediyor.