Gündüzümü Gördün Gecemi Sorma

Fars şiirinin en güçlü ve en etkili simalarından biri olan Sâib-i Tebrizi (1601-1676), Safevi Devleti’nin en parlak dönemi şairlerindendir. Sâib bir Türk şairi olmasına rağmen Fars edebiyatında yeni bir ekol kurmuş ve Hint üslûbunun (Sebk-i Hindi) sayılı temsilcileri arasında yer almıştır. İran, Hindistan, Azerbaycan ve Orta Asya’daki birçok şair üzerinde, lafız ve mâna sanatındaki mahareti, geniş muhayyilesi ve yeni mazmunlar bulmasıyla güçlü bir etki sahibi olmuştur. Sebk-i Hindi olarak adlandırılan şiir anlayışı, tefekkür merkezli bir şiir dili geliştirmiş; anlamı kapalı, çağrışım zenginliğine sahip ve okuru zihni bir çabaya davet eden bir yapı kurmuştur. Sebk-i Hindi şairleri lafızdan çok manayı ön planda tutmuş; özgün, daha önce denenmemiş terkipler ve teşbihler kullanarak “maâni-yi bigâne-hemen akla gelmeyen, sırrı hemen ele vermeyen mana”yı bulma çabasına girmişlerdir. Bu üslubun diğer şairleri gibi Sâib-i Tebrizi de şiirlerinde muhatabını düşünmeye zorlayan ve zihni çaba gerektiren kapalı ve çok katmanlı şiirler kaleme almıştır. Eserin mütercimi Hulûsi Karadeniz, eğitimi, memuriyeti, ülkenin eğitim ve kültür hayatına katkı sağlamak amacıyla yürüttüğü faaliyetler, belediye başkanlığı, İstiklal Mahkemesi’nde yargılanması gibi oldukça hareketli bir hayat sürmüştür. Resmi görevleri yanında bir yandan da Farsça ve Arapçadan tercümeler yapmış olması özellikle edebi eserleri tercüme etmesi Hulûsi Efendi’nin kültürel portresini bugüne taşıyan en önemli vasıflarındandır. Onun tercümeleri incelendiğinde, klasik Fars ve Türk şiirine vukûfiyeti, dil hassasiyeti ve yer yer çevirilerinde ortaya koyduğu eleştirel tutumuyla okurlara hem bir çeviri yöntemi hem de bilinçli bir okuma imkânı sunmaktadır.