Hakim Pay Sahibinin Azınlığı Şirketten Çıkarma Hakkı (Squeeze-out)

Bu çalışmanın konusunu, farklı hukuk sistemlerinde genellikle squeeze-out ya da freeze-out olarak anılan hakim pay sahibinin çıkarma hakkı oluşturmaktadır. Kuramsal temelinde hakimiyet olgusu bulunan söz konusu çıkarma hakkı, bir sermaye şirketinde nitelikli bir sermaye ve/veya oy çoğunluğunu temsil eden paylara sahip olan bir ortağın, bu şirkette kurumsal bir amacı gerçekleştirmesine hizmet etmek üzere öngörülmüştür. Bu çalışmada, hakim pay sahibinin çıkarma hakkının, klasik anlamdaki haklı sebep temeline dayalı çıkarma haklarından farkları; hakimiyete dayalı bir çıkarma düzenlenmesi öngörmenin altında yatan kurumsal nitelikte sebepler; bu hakkın yabancı hukuk sistemlerinde ne şekilde düzenlendiği konuları ele alındıktan sonra, hakkın kullanım şartları ile çıkarma usulü konuları, Türk Ticaret Kanunu'nun 208. maddesi ve Sermaye Piyasası Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenen çıkarma hakları esas alınarak incelenmektedir. İÇİNDEKİLER GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM ŞİRKETTEN ÇIKARMAYA İLİŞKİN TEORİK ÇERÇEVE §1. Şirketten Ayrılma ve Çıkarma Kavramları I. Ayrılma Kavramı II. Çıkarma Kavramı III. Çıkarmanın Hukuki Niteliği IV. Doğrudan ve Dolaylı Çıkarma §2. Teknik Anlamdaki Klasik Çıkarma Düzenlemelerinin Kuramsal Temeli: "Haklı Sebep" Temeline Dayanması ve Şirketin Feshi ile İlişkilendirilmiş Olması I. Şahıs Şirketlerinde II. Sermaye Şirketlerinde III. Fesih ile Çıkarma Müesseseleri Arasında Kurulan Denge §3. Sebep Aranmadan ya da Beyan Edilmeden Gerçekleşen Çıkarma I. Sözleşmesel Bir Çıkarma Hakkı Çerçevesinde "Sebepsiz Çıkarma"nın Değerlendirilmesi II. Sebepsiz Bir Çıkarma Düzenlemesi Olarak Squeeze-out İKİNCİ BÖLÜM HAKİM PAY SAHİBİNİN ÇIKARMA HAKKINA (SQUEEZE-OUT) İLİŞKİN GENEL ÇERÇEVE §4. Şirketten Çıkarmanın Yeni Bir Türü Olarak "Hakim Pay Sahibinin Çıkarma Hakkı" I. Kavram ve Terminoloji Sorunu II. Tarihsel Gelişim §5. Hakim Pay Sahibinin Çıkarma Hakkının Kanunen Düzenlenmesinin Altında Yatan Sebepler I. Kanuni Düzenlemenin Gerekli Olup Olmadığı II. Genel Olarak Kurumsal Amaçların Gerçekleştirilmesi Düşüncesi III. Azınlığın Sebep Olduğu Masrafların Azaltılmasında İşlevi IV. Pay Sahipleri Arasındaki Çıkar Çatışmalarının Önlenmesindeki İşlevi V. Şirketler Topluluğunda Tam Hakimiyetin Sağlanmasında İşlevi VI. Şirketin Halka Kapanması ve Borsada İşlem Görmesinin Sonlandırılmasındaki İşlevi VII. Aleni Pay Alım Tekliflerini Teklif Sahibi Bakımından Daha Cazip Kılması ve Çağrıda Bulunma Yükümlülüğünü Dengeleyici Rolü VIII. Grup İçi Şirket Birleşmelerini Kolaylaştırması IX. Haklı Sebep Temeline Dayalı Bir Çıkarma Hakkının Anonim Şirketler Hukuku Düzeninde Kabul Görmemesi, Squeeze-out'un Kanun Koyucu Tarafından Düzenlenmiş Olmasına Bir Gerekçe Midir? ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA SQUEEZE-OUT DÜZENLEMELERİ §6. Karşılaştırmalı Hukuktaki Sistemler I. Genel Görünüm Biçimleri II. Kıta Avrupası Hukukunu Temsil Eden Bazı Ülkelerin Hukuklarında III. Anglo-Amerikan Hukukunu Temsil Eden Bir Ülke Olarak Amerika Birleşik Devletleri Hukukunda DÖRDÜNCÜ BÖLÜM HAKİM PAY SAHİBİNİN ÇIKARMA HAKKININ KULLANILABİLMESİ İÇİN GEREKLİ OLAN ŞARTLAR §7. Türk Ticaret Kanunu'nun 208. Maddesinde Düzenlenen Çıkarma Hakkının Kullanılma Şartları I. Çıkarma Hakkının Şirketler Topluluğu İlişkisi İçinde Kullanılmasının Gerekli Olup Olmadığı II. Hakkın Kullanılacağı Bir Sermaye Şirketinin Varlığı III. Çıkarma Hakkı Kullanacak Olan Hakim Pay Sahibi IV. Türk Hukukuna Özgü Bir Şart: Haklı Bir Sebebin Varlığı §8. Sermaye Piyasası Kanunu'nun 27. Maddesinde Düzenlenen Çıkarma Hakkının Kapsamı ve Kullanılma Şartları I. İncelenecek Hükümler ve Takip Edilecek Yöntem II. Hakkın Kullanılacağı Şirket ve Bununla Bağlantılı Olarak Hükmün Uygulama Alanına İlişkin Bazı Meseleler III. Çıkarma Hakkının Kullanılabilmesi İçin Gönüllü ya da Zorunlu Bir Pay Alım Teklifinde Bulunmanın Gerekli Olup Olmadığı IV. Çıkarma Hakkını Kullanacak Olan Hakim Pay Sahibi BEŞİNCİ BÖLÜM ÇIKARMA HAKKININ KULLANILMA USULÜ VE HAKKIN KULLANILMASININ HUKUKİ SONUÇLARI §9. Çıkarma Hakkının Kullanılma Usulü I. Karşılaştırmalı Hukukta Çıkarma Hakkının Kullanılma Usulüne İlişkin Farklı Sistemler II. TTK 208'de Düzenlenen Çıkarma Hakkının Kullanılma Usulü III. SerPK 27'de Düzenlenen Çıkarma Hakkının Kullanılma Usulü §10. Çıkarmanın Hukuki Sonuçları I. TTK 208 ve SerPK 27'de Düzenlenen Hakların Hukuki Niteliğe İlişkin Tespit ve Bu Tespitin Ortaya Çıkardığı Hukuki Sonuçlar II. TTK 208'de Düzenlenen Çıkarma Hakkı Bakımından Ortaya Çıkan Hukuki Sonuçlar III. SerPK 27'de Düzenlenen Çıkarma Hakkı Bakımından Ortaya Çıkan Hukuki Sonuçlar SONUÇ I. Kuramsal Temele İlişkin Sonuçlar II. Hakkın Kullanım Şartları, Usulü ve Hakkın Kullanımının Doğurduğu Hukuki Sonuçlara İlişkin Sonuçlar KAYNAKÇA