Haremden İflasa Abdülaziz’in Lüks ve İsraf Dolu Son Yılları 1874

19. yüzyıl Osmanlı iktisat tarihi, Doğu Sorunu ve Tanzimat dönemi kamu maliyesinin perde arkası, Fransız iktisatçı Benoit Brunswik’in keskin gözlemleriyle gün yüzüne çıkıyor. 1875 Ramazan Kararnamesi ve Düyûn-ı Umûmiye İdaresi’ne giden mali iflas sürecini birinci elden tahlil eden yazar; Bâb-ı Âli, saray bütçesi ve Galata bankerleri arasındaki çıkar ağlarını çarpıcı bir dille ifşa ediyor. Sultan Abdülaziz devrinin lüks harcamaları, donanma ve saray inşaatları uğruna tüketilen dış borçların hazinede yarattığı derin uçurum tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriliyor. Avrupa borsalarını sarsan Osmanlı tahvilleri, borç konsolidasyonu yalanları ve bütçe açıklarını kapatmak için halkın sırtına yüklenen fahiş vergiler operasyonel bir bakışla masaya yatırılıyor. Dönemin Sadrazamı ve Paris sefiri Sadık Paşa’nın yeni borçlanma arayışlarına meydan okuyan Brunswik, Batılı finans çevrelerinin Osmanlı egemenliğini vesayet altına alma girişimlerine sert eleştiriler yöneltiyor. Dış denetim komisyonları ve sözde Ulusal Banka projelerinin kapitülasyonlar zemininde devleti sömürgeleştirme riski taşıdığına dikkat çekiliyor.