İbn Rüşd (Öncülerimiz-37)

Endülüslü filozof İbn Rüşd, yaşadığı dönemin ilmi, siyasi ve felsefi dünyasından hem etkilenmiş hem de etkilemiş bir filozoftur. Hukuk, siyaset ve idari görevlerde bulunması, fakih (İslâm hukukçusu) olması, yaşanan problemlerin çözümünde gerçekçi ve makul öneriler getirmesiyle karşılık bulmuştur. Bilimlerin her türünde eserler kaleme alan İbn Rüşd, hem Doğu’nun hem de Batı’nın filozofu olmak gibi büyük bir şerefe kavuşmuştur. Özellikle felsefe, tıp ve hukuk alanları onu hakim (filozof), hekim (tabip) ve hâkim (yargıç) olma gibi üç alanda otorite sahibi kılmıştır. Batı uygarlığının köklerinde İbn Rüşd ve onunla adlandırılmış olan İbn Rüşdçülüğün (Averreoizm) bulunduğu, genel kabul gören bir görüştür. Onun ortaya koyduğu özgün metodoloji, Batı’da yeni sistemlerin düşünsel rotasını çizerek Rönesans’ın kapılarını açmıştır. İbn Rüşd bir taraftan büyük keşifleri zorlayan, diğer taraftan analiz ve sentez yönteminin belirleyici bir anlayış olarak ortaya çıkmasına önemli katkılarda bulunmuştur. Kurtabalı filozof, eleştirel bir gözle Antik Yunan’ın hem Eflatun’u hem de Aristoteles’i olduğu gibi tekrarlayıp taklide başvurmamıştır. O, bilimsel aklı ile hem Antik Yunan’ın bilgelerini hem de İslâm filozofları Fârâbi ve İbn Sinâ’yı tenkit süzgecinden geçirmekten kaçınmamıştır. Saldırılar karşısında felsefe ve akli düşünceyi savunan İbn Rüşd, din (Şeriat) ile felsefe (hikmet), gelenek ile ilerleme karşılığında her iki alanın da zorunlu ve vazgeçilemez sahalar olduğuna inanmıştır.