İnsan Kalbi Üzerine Denemeler veya Eğitimin Doğal İlkeleri

Geniş çaplı sistemlerden, yeryüzünü kuşatan belirsiz yapılardan önce insan doğasını gözlüyor. İnsanla başlayıp insanla bitiriyor. Aydınlanma çağının en özgün, en gizemli düşünürü. Morelly! Campenella’nın Güneş Ülkesi’nden, Thomas More’un “Ütopya”sından daha ötede, onlarla ölçülemez bir mesafede, “Komünist Manifesto”dan 100 yıl önce eşsiz bir dünyayı hayal edebilen o büyük “Ütopya” kurucusu. Yıl, 1745. Tertemiz, üretken, eşitlikçi, özgür ve doğal bir toplum düşü o büyük “Basiliade” destanına henüz 8 yıl var. Üzerine eğilmiş, insanın kalbini inceliyor Morelly. Işıl ışıl bir akıl, lekesiz bir yürekle felsefenin ve doğa yasalarının ışığında sayfaları devirerek bir yapı inşa ediyor. Çağının çok ilerisinde bir pedagoji klasiği: “İnsan Kalbi Üzerine Denemeler!” Ham doğasını saydam bir bakıştan süzüp onu toplumsal hayata hazırlarken insan kalbine, aklın rehberliğini ve deneyimin gücünü verebilen ender bir yapıt. Zihni ile irade arasındaki hassas dengeyi koruyan pedagojinin en saf hâli. Narin bir bitkiye benzettiği çocuğu, ezbere dayalı bilgilerden kurtaran bir bilgenin duyarlı kavrayışı, derin gözlem ve deneyim gücü. Hayatı, yönetim sanatını ve insan sarraflığını gözlemleyerek, akıl yürüterek, bizzat yaşayarak öğrenmenin doğal yollarını gösterirken aldanmadan ve aldatmadan; tuzağa düşmeden ve ahlaki yara almadan yürüyebilen insanlardan oluşan akılcı, dengeli ve erdemli bir toplum kurma öngörüsü. Dönemin katı dogmalarına karşı doğanın ve sağduyunun sesi, kalbin ani ihtiraslarını aydınlanmış zihnin ışığıyla dizginlemenin sırlarını yüzyıllar öncesinden günümüze taşıyan bir dâhinin sezgisi. Eğitmen ve ebeveyni buduyor Morelly, yeşeren güzel çocuklar serpiliyor.