İslam Tarihi: Allah’ın İlk Halifesinden Devletlerin Son Halifesine

İslam Tarihi; “Allah katında tek din İslam’dır” ayeti ışığında, Kur’an-ı Kerim’den öğrendiğimiz peygamberler tarihiyle başlamaktadır. Bu sebeple dünyanın yaratılışı ve insan hayatına hazırlanışı, ilk insanın yaratılışı ve insanın varoluşsal yapısı ve toplumsal bir varlık hâline gelişi ilk bölümün ilk konusu olmuştur. Peygamberi Dönem Hz. Âdem Aleyhisselam ile başlamakta olup; üç çağ ve dört bölüm şeklinde tasnif edilmiştir. Hz. Muhammed Sallallahu Aleyhi Vesellem dönemi, İslam Tarihi’nin son peygamberi dönemidir. Hz. Muhammed Aleyhisselam’dan sonra İslam toplumunun başına geçen Dört Halife’nin dönemi, birçok bakımdan peygamberi İslam tarihi dönemine en yakın olan dönemdir. Bu dönem, Müslümanların halifesinden devletlerin halifesine geçişin bir ara dönemi olarak da görülebilir. Emeviler ile başlayan Abbasiler ile devam eden ve Osmanlı ile son bulan “Devletlerin Hilafet Dönemi” İslam Tarihinden ziyade, Müslümanların Devletler Tarihi’dir. Ki bu tarih aynı zamanda siyasi tarihtir. İslam tarihinin bir bütün içerisinde bu şekilde fasılalara ayrılması, İslam devleti kimliği taşıyan ancak aynı zamanda birer siyasi teşekkül olan devletlerin yönetiliş tarzından kaynaklanan kimi İslam dışı eylem ve fikirlerin, kişisel hata, sorun ve sıkıntıların İslâm’a mal edilmemesi açısından çok önemlidir. Muâviye’nin halifeliğiyle birlikte siyasi bir nosyonun tamamlayıcısı durumuna dönüşen Halifelik, aynı zamanda saltanat yönetim biçiminde veraset yoluyla intikal eden sultanlığın meşruiyet kapısı hâline dönüşmüştür. Osmanlı Devleti’nin, saltanatın kaldırılmasıyla ortadan kaldırılmasına rağmen, halifeliğin yeni kurulan devlette kısa bir süreliğine de olsa devam ettirilmesi, hilafetin son âna kadar siyasi meşruiyet kapısı olarak kullanılmış olmasındandır. Peygamberler, mezhepler, tefrikalar, taassuplar, aşırılıklar, ihtilaflar, ittifaklar; savaşlar, katliamlar, anlaşmalar, iç savaşlar, göçler; İslami düşünce hareketleri ve bilimsel çalışmalar, paralel hilafet girişimleri ve uygulamaları, İslam beldeleri ve başkentleri İslam tarihinin anahtar kelimeleridir. Bu kitapta birçoğunu bulabileceksiniz. İslam tarihinde yaşananları en güzel özetleyen ise Resûlullah Aleyhisselam’ın şu sözüdür: “İslam, şüphesiz garip olarak başladı ve günün birinde garip hâle dönecektir. Ne mutlu o garip mü'minlere!”