Memlük Devleti’nin Altın Çağı

Bu çalışma, Memlük tarihçilerinden İbn İyas olarak bilenen Zeyneddin Muhammed bin Ahmed’in (öl. 1523 civarında) Bedâyiü’z-Zühûr fi Vekayi‘i’d-Dühûr adlı Mısır tarihinin üçüncü cildinin tercümesidir. Eserin önemli bir kısmı, son kudretli Memlük sultanı Eşref Kayıtbay (1468-1496) devri hadiselerini ihtiva eder. Kayıtbay’ın ardından yaşanan kargaşa yıllarında sırasıyla tahta geçen oğlu Nâsireddin Muhammed (1496-1498), ez-Zâhir Kansuh (1498-1500), Eşref Canbolat (1500-1501) ve Âdil Tomanbay (1501) dönemlerindeki Memlükler Devleti tarihi de bu ciltte anlatılır. Kayıtbay, Memlüklerin en uzun iktidarda kalan son büyük sultanıdır. Bununla beraber devlet eski ihtişamı, gücünü kaybetme başlamıştır; Memlükler sık sık isyan çıkarmakta, sultan onlar için para temin etmek için ağır vergiler koymakta, Mısır halkı Memlükler’in isyanları dolayısıyla huzur görmemektedir. Memlük Devleti, bir taraftan Çukurova-Maraş bölgesindeki Şehsuvar Bey ve oğluyla bir taraftan da Fatih Sultan Mehmed ve bilhassa da II. Bâyezid idaresindeki Osmanlılarla devamlı rekabet ve mücadele içindedir. İbn İyas, eserinde bütün bu siyasi ve askeri konuların yanı sıra sultanın, büyük emirlerin, memurların günlük faaliyetlerini, tayin ve azilleri, idamları, insanların gündelik yaşantısını, emniyetle ilgili olayları, vergileri, fiyat hareketlerini, Nil’in taşma düzenini, hava durumunu, depremleri, salgın hastalıkları, hemen hemen tarihçileri ilgilendiren her şeyi nakletmektedir. Yazar, bir tarihçi olarak olaylara günü gününe yakından şahit olmuştur. Devri için en teferruatlı, sağlam kaynaktır.