Muhammed el-Antakiʼde Arap Dil Fonetiği

Bu eser, Arap dili fonetiğini önemli dilcilerden Muhammed el-Antaki’nin “el-Muhit fi Esvati’l-Arabiyye ve Nahviha ve Sarfiha” adlı çalışması üzerinden ele alan kapsamlı bir incelemedir. Çalışma, dilbilimsel bir tasvir sunmanın ötesine geçerek Antaki’nin ses olgusuna dair yaklaşımını tarihsel ve teorik çerçevede ortaya koymayı ve değerlendirmeyi hedeflemiştir. İlk kısımda müellif Antaki’nin hayatı, ilmi çevresi ve eserleri tanıtılmış; böylece onun dil düşüncesini şekillendiren entelektüel arka plan ortaya konmuş ve fonetik yaklaşımlarının dayandığı zemin belirginleştirilmiştir. İkinci bölümde Arap dilinde fonetik kavramı ele alınmıştır. Sesin mahiyeti, işlevi ve dil sistemi içindeki konumu klasik ve modern yaklaşımlar doğrultusunda açıklanmış; bu çerçevede sesin anatomik yönü ile dilbilimsel boyutu birlikte değerlendirilerek teorik temel güçlendirilmiştir. Üçüncü bölümde seslerde meydana gelen değişim ve dönüşüm süreçleri örnekler üzerinden incelenmiştir. Ilal, ibdal, imale, hazf, vakf ve ibtida gibi ses olayları sistematik biçimde analiz edilerek Arapça ses yapısının işleyişi somutlaştırılmıştır. Son bölümde Antaki’nin eserinden hareketle sesle ilgili özel kullanımlar, şaz, caiz ve vacip durumlar üzerinden değerlendirilmiş ve elde edilen bulgular bütüncül bir çerçevede yorumlanmıştır. Çalışma, klasik Arap dil geleneği ile fonetik yapıların işleyişini akademik bir monografi düzeyinde ortaya koyarak tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Fonetik; Fonem; Sesin Oluşumu; Fer’i Ses; Ses Değişimleri