Muhyiddin-i Arabi’nin Terceme-i Hâli ve Faziletleri

Şeyhü’l-Ekber Muhyiddin-i Arabi, İslâm düşünce ve tasavvuf tarihinin en etkili ve hakkında en çok konuşulan simalarından biridir. 13. yüzyıldan itibaren düşünceleri, eserleri ve özellikle vahdet-i vücûd merkezli yaklaşımıyla tasavvufun yanı sıra kelâm, felsefe ve edebiyat gibi farklı ilim alanlarında derin izler bırakmıştır. Anadolu ve Osmanlı coğrafyasında asırlar boyunca eserleri okunmuş, okutulmuş ve şerh edilmiştir. Onun düşüncesi etrafında oluşan bu geniş ilgi, şahsiyetine duyulan hayranlıkla birlikte, köklü bir ilim ve irfan geleneğinin de göstergesidir. Osmanlı’nın son döneminin seçkin bibliyograflarından Bursalı Mehmed Tâhir tarafından kaleme alınan Terceme-i Hâl ve Fezâ’il-i Şeyhü’l-Ekber Muhyiddin-i Arabi, İbnü’l-Arabi’nin hayatını, şahsiyetini ve İslâm irfan tarihindeki yerini ele alırken, onun eserleri ve ilmi mirası hakkında da dikkat çekici bir başvuru çerçevesi sunar. Ancak eser, sıradan bir biyografi veya bibliyografya olmaktan çok daha fazlasıdır. Risale, İbnü’l-Arabi’nin kısa biyografisinin yanı sıra farklı dönem ve coğrafyalarda yaşamış âlimlerin onun hakkındaki değerlendirmelerini ve takdirlerini; Fusûsu’l-Hikem şerhlerini ve şârihlerini; Şeyhü’l-Ekber’in eserlerine dair bir listeyle bibliyografik bilgileri ve nihayet Osmanlı şairlerinin ona duydukları muhabbeti yansıtan şiirleri bir araya getirir. Böylece biyografi, bibliyografya, ilmi müdafaa geleneği ve edebi hafıza aynı metin içerisinde buluşur. Eserde Bursalı Mehmed Tahir’in ilmi araştırma titizliği ile Şeyhü’l-Ekber’e duyduğu derin hürmet ve tasavvufi bağlılık iç içe geçer. Bu yönüyle eser, İbnü’l-Arabi’yi tanımak isteyenlere ve Osmanlı ilim ve tasavvuf dünyasının Şeyhü’l-Ekber’i nasıl okuduğunu ve benimsediğini anlamak isteyenlere kıymetli bir pencere açmaktadır. Muhyiddin-i Arabi’nin Terceme-i Hâli ve Faziletleri ismiyle yayına hazırladığımız eser, İbnü’l-Arabi’nin şahsında asırlar boyunca devam eden bir ilim, irfan ve muhabbet geleneğine tanıklık eden mütevazı fakat önemli bir risaledir.