Nur Metafiziği

Nur nedir? Gözün gördüğü ışık mı, aklın kavradığı hakikat mi yoksa bütün varlığın kendisinden aydınlandığı ilahî bir kaynak mı? İmam Gazzâlî, Nûr Metafiziği – Mişkâtü’l-Envâr’da Kur’ân’ın en derin ve çarpıcı tasvirlerinden birinin izini sürüyor: “Allah göklerin ve yerin nurudur.” (Nûr, 24:35) Gazzâlî’nin düşüncesinde nur, duyularla algılanan ışıktan başlayarak akla, vahye, nübüvvete ve nihayet bütün nurların kaynağı olan Allah’a uzanan varlık ve idrak mertebelerinin anahtar kavramına dönüşür. İnsan, zahirî gözden basirete; görünen âlemden melekût âlemine; mecazdan hakikate doğru ilerleyen bir yolculuğa davet edilir. Kandillik, cam, kandil, yağ ve ağaç… Kur’ân’ın nur temsilindeki her unsur, Gazzâlî’nin yorumunda insan ruhunun ve idrak kuvvetlerinin derecelerini açıklayan metafizik bir anlam kazanır. Akıl ile vahyin ilişkisi, şehadet ile melekût âlemleri arasındaki bağ, varlığın kaynağı ve insanı hakikatten örten perdeler aynı düşünce örgüsü içinde ele alınır. Peki insan hakikati hangi gözle görür? Akıl hangi perdelerle örtülür? Varlık, nur ve marifet arasında nasıl bir bağ vardır? Hakikate ulaşanların önünden hangi perdeler kalkar? Nûr Metafiziği, Gazzâlî’nin varlık, bilgi ve marifet anlayışının en yoğun ifadelerinden birini sunarken okuru nurdan Nûru’l-Envâr’a uzanan bir tefekkür yolculuğuna çağırıyor.