Orman Yangınlarında Görev Alan Personelin Dinî Problem Çözme Stilleri Üzerine Nitel Bir Saha Araştırması

Çalışmanın amacı Türkiye’de meydana gelen orman yangınlarında görev alan Orman Genel Müdürlüğü ile itfaiye personelinin dinî problem çözme stillerini nasıl deneyimlediklerini nitel bir yaklaşımla fenomenolojik hassasiyetle derinlemesine keşfetmektir. Bunun yanı sıra Orman Genel Müdürlüğü ve itfaiye personelinin orman yangını süresince yaşadıklarını anlamlandırmada dinin etkisinin anlaşılmasını sağlamaktır. Bu çalışma, hayati risk taşıyan bir görevi icra eden meslek grubunun ölümcül yaşam olayları ile karşı karşıya kaldığında hem dinî problem çözme stillerinin anlaşılmasını hem de bu süreçte sabır, tevekkül, kader, şükür gibi dinî kavramlarla nasıl ilişkilendirildiğinin anlaşılmasını sağlayarak gelecek araştırmalar için destek verme hedefindedir. Çalışmanın ana problemi “Orman yangınlarında görev alan personel, dinî problem çözme stillerini nasıl deneyimlemektedir ve bu deneyimi nasıl anlamlandırmaktadır?” şeklindedir. Çalışma grubunu amaçlı örnekleme yönteminden ölçüt örnekleme tekniği seçilen Türkiye’de 2021 ve sonraki yıllarda meydana gelen orman yangınlarında fiilen görev alan Orman Genel Müdürlüğü ve itfaiye personeli oluşturmaktadır. Çalışma grubunu yaş ortalaması 40,1 olan 31 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda bulguların 9 tema etrafında şekillendiği tespit edilmiştir. Katılımcıların inancı cesaret kaynağı olarak anlamlandırdığı ve çaresizlik yaşanan durumlarda Allah’a yöneldikleri tespit edilmiştir. Katılımcılar, orman yangınını kader, takdir-i İlâhi, imtihan ile insan hatası, sorumsuzluk çerçevesinde ifade etmekte, orman yangınına müdahale esnasında kendi sorumluklarını yerine getirip takdiri Allah’a bırakmaktadır. Süreç boyunca öz-yönlendirici stilin sürekli kullanılmadığı görülürken devreden, iş birlikçi ve teslimiyetçi stilin kullanıldığı ve yaşanan duruma göre stiller arası geçiş yapıldığı tespit edilmiştir. Katılımcı anlatılarında İslami emanet, vekâlet ve halifelik anlayışına dayalı bir sorumluluk/anlamlandırma örüntüsünün oluştuğu tespit edilmiştir. Emanet, halifelik, sorumluluk ve Allah’ın mülkünü koruma şeklindeki anlatılar; söz konusu örüntünün dinî-kültürel bağlama duyarlı olduğunun işareti olabilir.