Pandora’nın Kutusunu Açmak: Kesişimsellikten Anayasal Eşitliğe

Modern hukuk, herkese eşitlik vadederek meşruiyet kazanırken neden dezavantajlı grupların hak taleplerini ve ayrımcılık iddialarını “Pandora’nın Kutusu”nu açacak bir tehdit olarak görür? Şeklî eşitliğin soyut “insan” kategorisi ve Themis’in göz bağıyla idealize edilen tarafsızlık, aslında kimin tahakkümünü ve ayrıcalıklarını gizlemektedir? Dr. F. Ceren Akçabay, elinizdeki bu ufuk açıcı çalışmada, günümüzde içi boşaltılarak popüler bir “çeşitlilik” söylemine indirgenen “kesişimsellik” kavramını, köklerindeki Siyah feminist mücadeleye ve eleştirel hukuk teorisine geri döndürüyor. Kimberlé W. Crenshaw’un eleştirel ırk teorisine dayanan ayrımcılık analizi ile Catharine A. MacKinnon’ın tahakküm karşıtı maddi eşitlik yaklaşımını ustalıkla bir araya getiren eser, hukuki kategorilerin sınırlarını zorlayan güçlü bir “kesişimsel maddi eşitlik” çerçevesi inşa ediyor. Sadece teorik bir tartışmayla sınırlı kalmayan bu çalışma, ABD’deki kurucu yargı kararlarından uluslararası insan hakları normlarına, Kanada ve Güney Afrika anayasa deneyimlerinden Türkiye’deki Anayasa Mahkemesi içtihatlarına kadar uzanan geniş bir eksende, hukukun eşitlik karnesini masaya yatırıyor. Toplumsal eşitsizlikleri sadece görünür kılmakla kalmayıp bu eşitsizlikleri dönüştürmek için hukukun nasıl stratejik bir mücadele alanına dönüştürülebileceğini somut örneklerle ve stratejik davalama ihtimalleriyle tartışmaya açıyor.