Post-Travmatik Türk Şiiri (1860-2020)

Poetik görünümde psikolojik travma, Türk şiirinde şairlerin gözle görülmeyen yaralarını dilsel göstergelerle şiir diline kattığı birey -toplum diyalektiğinin mimetik bir okumasıdır. Post-travmatik şiir kolu, Aristoteles’in mimesis ve katharsis kavramlarına karşılık gelen bir dışavurumun gelenekten moderne uzanan belirgin yolculuğudur. Bu yönüyle şiir sanatında acının temsili değil, hayatı yeniden kurma pratiğidir. Şiirin lirizmden sıyrılması ve Romantik edebiyatın “yüce” figürüyle özdeşlik kurması post-travmatik yapıda şairin ve okurun tavrını belirler. Etkilenme endişesi bağlamında birbirinden etkilenen şairlerin kimi zaman ortak travmalarla mücadele ettikleri, şiir dilindeki dilsel göstergeler üzerinden kendini ifşa eder. 1860’tan 2020’ye uzanan süreçte Türk şiirinde travma sonrası “hatırlama” ve “unutma” eksenli söylem; Hz. Şems Osman Nuri, Abdülhak Hâmid Tarhan, Nigâr Hanım, İhsan Raif Hanım, Ahmed Haşim, Şükûfe Nihâl Hanım, İlhan Berk, Ümit Yaşar Oğuzcan, Cemal Süreya, Ece Ayhan, Hakkı Bey, Darbaz-zâde Ali Rûhi, Mehmed Emin Feyzi Bey, Tevfik Fikret, Ahmed Vefâ Bey, Osman Nevres Efendi, Neyzen Tevfik, Yemandi (Yeman Dede), Necip Fazıl Kısakürek, Cahit Sıtkı Tarancı, Arkadaş Zekâi Özger, Küçük İskender, Âkif Paşa, Andelib Mehmed Faik Esad, Mehmed Celâl, Enis Behiç Koryürek, Kör Hasan Tahsin Bey, Mustafa Sâlih Reşid Paşa, Helvacı-zâde Hasbi Muharrem, İsmail Safâ, Sait Faik, Didem Madak, Çivici-zâde Mehmed Galip Efendi, Sadullah Paşa, Beşir Fuad, Ayaşlı Şakir Efendi, Tevfik Nevzad, Ömer İhyâüddin Efendi, Osman Fahri, İlhan Şevket Aykut, Celal Sılay, Rabia Bayraktar, Metin Akbaş, Can İren, Turgut Günay, Kaya Çanca, İmam Aygün, İlhami Çiçek, Soysal Ekinci, Nilgün Marmara, Kenan Özcan, Orhan Talat Şalcıoğlu, Hüseyin Alacatlı, Nazir Akalın, Kemal Taştekin, Kaan İnce, Zafer Ekin Karabay, Can Tanyeli, Onursal Yakupoğlu, Namık Gedik ve Özge Dirik’in şiirlerinde birer “anı” niteliği kazanır. Böylece şiir yazma eylemi üzerinden bireysel iyileşme ve toplumsal yüzleşme imkanı sağlanarak travmanın dönüştürdüğü şairin portresi açığa çıkarılır.