Remziye Hisar'ın Paris Mektupları (1924-1928)

Remziye Hisar, Cumhuriyet’in bilimsel kalkınma idealinin şekillendiği yıllarda Avrupa’ya gönderilen ve modern müktesebatı Türkiye’ye taşımaları beklenen “promethe”ler arasında yer alır. Kimya alanındaki çalışmaları, Sorbonne’da yaptığı doktora ve uzun akademik kariyeriyle Türk bilim tarihinde müstesna bir yer edinmiştir. Ancak onun bilim insanı olarak tanınmasını sağlayan doktora ve sonrası yıllar, hikâyenin yalnızca bir bölümüdür. Bu kitap Remziye Hisar’ın yeterince bilinmeyen ilk Paris yıllarını anlatmaktadır. 1924’te Paris’e ulaşan Remziye Reşid, burada yalnızca bir üniversite öğrencisi değildir. Bilime ulaşmaya çalışan, maddi güçlüklerle mücadele eden, devlet desteği elde etmek için tekrar tekrar başvuran, eksik gördüğü matematik bilgisini kendi çabasıyla tamamlayan, bir yandan da aile ve annelik sorumlulukları taşıyan genç bir kadındır. Sorbonne’un bilim dünyasında kendisine bir yer açmaya çalışırken verdiği mücadele, dönemin kadınlarının yükseköğrenim ve bilim eğitimi alanında karşılaştıkları güçlükler hakkında fikir vericidir. Bu çalışma, 1924-1928 arasında Paris’teki lisans dönemini Cumhuriyet Arşivi'nde bulunan ve daha önce kullanılmamış belgelerin rehberliğinde ele almaktadır. Remziye Reşid’in Maarif Vekâletine gönderdiği dilekçeler, mektuplar, öğrenciliğine ilişkin kayıtlar, sınav sonuçları ve resmi yazışmalar, onun Paris’teki yaşamının yalnızca akademik yönünü değil, umutlarını, kaygılarını, sıkıntılarını ve kararlılığını da ortaya koymaktadır. Belgeler arasında yer alan kendi kaleminden çıkmış satırlar, genç bir bilim insanının tarihin resmi kayıtlarında çoğu zaman görünmeyen dünyasına ulaşmayı mümkün kılmaktadır. Kitap, bu az bilinen dönemi aydınlatmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Remziye Hisar’ın İstanbul, Bakü ve Adana’dan Paris’e uzanan ve sonra yeniden Türkiye’de devam eden akademik biyografisi ele alınırken; ikinci bölümde 1924-1928 yıllarına ışık tutan Cumhuriyet Arşivi belgeleri transkribe edilmiş biçimiyle okuyucuya sunulmaktadır.