Robert Koleji Anıları ve İstanbul’da Elli Yıl

Bazı kitaplar geçmişi anlatır; bazıları ise geçmişin nasıl algılandığını gösterir. İstanbul'da Elli Yıl ve Robert Koleji Anıları ikinci gruba girer. George Washburn, yaklaşık yarım asırlık İstanbul yaşamını, Osmanlı Devleti'nin siyasal dönüşümlerini, diplomatik krizlerini ve toplumsal değişimini aynı zaman dilimi içinde gözlemleyen bir kişinin bakışıyla kayda geçirir. Böylece eser, hatırat ile tarihsel belge arasında duran özgün bir metne dönüşür. Kitabın ağırlık merkezi Robert Koleji olsa da anlatı hiçbir zaman okulun sınırlarında kalmaz. Boğaziçi'nden Babıâli'ye, Balkan bunalımlarından II. Abdülhamid dönemine, misyoner faaliyetlerinden büyük devletlerin rekabetine kadar uzanan geniş bir tarih sahnesi, yazarın doğrudan tanık olduğu olaylarla iç içe ilerler. Bu nedenle eser, XIX. yüzyıl sonu Osmanlı İstanbul'unda eğitim, siyaset ve uluslararası ilişkilerin birbirini nasıl şekillendirdiğini de görünür kılar. Washburn'ın değerlendirmeleri, dönemin Amerikan Protestan çevrelerinin dünya görüşünü açık biçimde yansıtır. Aradan geçen zamana rağmen eser, Osmanlı'nın son dönemine ilişkin eleştirel okumayı zorunlu kılan önemli bir tarihi kaynak olma niteliğini korumaktadır.