Sahne ve Perde Arasında

Selim Nüzhet Gerçek, bugüne kadar daha çok matbuat tarihi, bibliyografya ve tiyatro çalışmalarıyla tanındı. Oysa 1921-1923 yılları arasında yazdığı tiyatro ve sinema yazıları, bir dönemin sanat hayatını belgelemenin ötesinde, Türkiye’de modern eleştiri anlayışının ilk örnekleri arasında sayılacak metinlerdir. Selim Nüzhet çoğunlukla matbuat tarihçisi olarak anılsa da kendini bu alanla sınırlandırmamış, perspektifini geniş tutmuştur. “İlk Türk matbuat tarihçisi” tanımı onun için doğru ancak eksiktir. Zira yalnız matbuat tarihçisi sıfatıyla değil, sinema eleştirmeni olarak da bir ilke imza atmıştır. Dolayısıyla bu tanımın artık “İlk Türk matbuat tarihçisi ve sinema eleştirmeni Selim Nüzhet” şeklinde genişletilmesi gerektiği kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. O, ölünceye kadar sinema ve tiyatroyla ilgilenmiştir. Sahne ve Perde Arasında, onun İleri gazetesi ve Yarın dergisinin sayfalarında kalmış tiyatro ve sinema yazılarını ilk kez bir araya getiriyor. Darülbedayi tartışmalarından ilk yerli film denemelerine, tuluat tiyatrosundan Avrupa sinemasına uzanan bu yazılar, oyun ve filmleri değerlendirmekle kalmıyor; Mütareke ve Milli Mücadele yıllarının estetik anlayışını, kültürel dönüşümlerini ve sanat tartışmalarını da okura taşıyor. Selim Nüzhet’in en dikkat çekici yönlerinden biri, tiyatro ile sinemayı birbirine rakip iki alan değil, birbirini besleyen iki sanat gibi ele almasıdır. Dönemin tiyatrocuları sinemayı tehdit olarak görüp ahlaki kaygılarla eleştirirken, o meseleye ölçülü yaklaşmış, bir problem gördüğünde çözümü ortadan kaldırmakta değil ıslah etmekte aramıştır. Kişiselleştirmeyen, tartışmayı şahsiyete indirgemeyen bu eleştirmen tavrı, onu çağdaşlarından ayıran temel özelliktir. Süreli yayınlarda dağınık kalmış bu yazılar, böylece ilk kez toplu bir biçimde bir araya geliyor. Sahne ve Perde Arasında: Tiyatro Sinema Yazıları (1921-1923), bir eleştirmenin kalemi aracılığıyla tiyatro ile sinemanın birlikte şekillendirdiği bir dönemin hikâyesini bugünün okuruyla buluşturmakla kalmıyor aynı zamanda hem Türk tiyatro tarihini hem de Türkiye’de sinema eleştirisinin doğuş yıllarını merak edenler için birinci elden kaynak niteliği taşıyor.