Samaritânlar: Antik Filistin'in Yaşayan Tanıkları

Filistin’in kadim coğrafyasında, Gerizim Dağı’nın gölgesinde binlerce yıldır varlığını sürdüren küçük bir topluluk: Samaritânlar. Bugün nüfusları yalnızca birkaç yüz kişiyle ifade edilse de kendilerine özgü kutsal metinleri, alfabeleri, kâhinlik gelenekleri, takvimleri ve kuşaktan kuşağa aktardıkları ritüellerle dünyanın en sıra dışı dinî topluluklarından biri olmayı sürdürüyorlar. Tarihin farklı dönemlerinde imparatorlukların, savaşların, sürgünlerin ve siyasal dönüşümlerin ortasında kalan Samaritânlar, defalarca yok olmanın eşiğine geldiler. Buna rağmen Gerizim’i kutsal merkez kabul eden inanç dünyalarını, toplumsal yapılarını ve hafızalarını korumayı başardılar. Osmanlı döneminde dahi Şekem ve çevresinde varlıklarını sürdürmüş, Gerizim’deki Pesah ritüelini devam ettirmişlerdir. Bugün topluluğun bir bölümü Gerizim Dağı’nın eteklerindeki Kiryat Luza’da, diğer bölümü ise Holon’da yaşamaktadır. Bu iki merkez arasında bölünmüş hayat, Samaritânları Filistin-İsrail meselesinin en ilginç ve en az bilinen aktörlerinden biri hâline getirmiştir. İsrail toplumunun içinde yaşayan fakat kendi dinî ve kolektif kimliğini koruyan Samaritânlar, bir bakıma İsrail’in görünmeyen ötekilerinden biridir. Aynı zamanda iki siyasal alan arasında geliştirdikleri hassas denge, küçük bir topluluğun modern çağda nasıl hayatta kalabildiğinin çarpıcı bir örneğidir. Samaritânlar: Antik Filistin’in Yaşayan Tanıkları, Gerizim’in kutsallığından Samaritân kutsal metinlerine, kâhinlik geleneğinden Pesah ritüellerine, tarih boyunca yaşanan büyük kırılmalardan Osmanlı dönemine ve günümüz Filistin-İsrail dengelerine kadar uzanan sıra dışı bir dünyanın kapılarını aralıyor. Bir dağ, birkaç yüz insan ve binlerce yıllık kesintisiz bir hafıza... Samaritânların hikâyesi, Filistin’in bilinen tarihinin ardında saklı kalan başka bir tarihi anlatıyor. SERİ: ORTA DOĞU'NUN KADİM TOPLULUKLARI I. Mandeanlar (Sâbîler) - Işık ile Su Arasında II Şebekler - Ninova'nın Saklı Halkı III Samaritânlar - Antik Filistin'in Yaşayan Tanıkları IV Afro Iraklılar - Afrika'dan Mezopotamya'ya