Şark Tiyatrosu: Osmanlı’da Tiyatronun Başlangıcı

Şark Tiyatrosu kitabımda esas olarak Osmanlı’da tiyatronun ne zaman, nasıl, nerede ve kimler tarafından başladığı ele alınmıştır. Çalışmalarım sonucunda söylemem gerekir ki Osmanlı’da Avrupai tarzda ilk profesyonel tiyatronun 1859’da faaliyete geçen Şark Tiyatrosu olduğu gerçeğidir. Türkçe tiyatro profesyonel anlamda Şark Tiyatrosu’nun içinde ortaya çıkmış, gelişmiş ve günümüze kadar sürecek uzun yolculuğa buradan başlamıştır. Türk tiyatrosu Şark Tiyatrosu’ndan ilham alarak uzun yıllar sonra ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Kitapta Türk tiyatrocuların henüz sahneye çıkmadığı, buna karşılık Osmanlı Ermeni tiyatro sanatçılarının sahne faaliyetlerini üstlendiği dönem ele alınmıştır. Bu topraklarda Osmanlı tiyatrosunun ortaya çıkışı ve gelişerek evrilmesi bu faaliyetlerle başlamıştır, dolayısıyla dönemin tiyatro faaliyetlerini bilmeden Osmanlı tiyatrosu tarihini öğrenmek mümkün değildir. Bu çalışmayı tamamlarken belgelerden ve doğrulanmış tarihi bilgilerden hareket ederek tiyatro tarihimiz için yeni ufuklar açacak ve gerekirse tartışılacak bir eser hazırlamaya gayret ettim. Mıgırdiç Beşiktaşlıyan, Srabyon Hekimyan ve Bedros Mağakyan’ın Osmanlı tiyatrosunun oluşturulmasında sundukları emeğin; Güllü Agop’tan, Mardiros Mınakyan’dan, Aşod Madatyan’dan Muhsin Ertuğrul ve arkadaşlarına kadar yaşadığımız toprakların her tarafına giden tiyatro sahnesinin tarihî akışında ne kadar önemli olduğunun görülmesine çaba sarf ettim. - Nesim Ovadya İzrail