Sinema’nipülasyon: Algı Oyunları

Algının gerçeğin yerine geçtiği ve algı operasyonlarıyla kolayca yerinden edildiği çağımızda, kiminle hangi düzlemde buluşulacağı kestirilemez bir olgu olarak karşımızda durmaktadır. Kimlerin kimlerle ve nasıl karşılaştırılacağının ince hesaplamaları, bir anlamda yaşamı neoliberal aygıtların içine hapsetmektedir. Gelinen noktada bireyin mapushanede olunduğunun farkında olmamasına dayanan bu süreç; muhakemesini daha fazla iletişim, daha fazla üretim ve daha hızlı tüketime bağlamakta; bir noktadan sonra bu durum şiddete yol açmaktadır. İki yönlü olan bu şiddet, bir yandan insanın iç huzurunun şiddete kayması ve kaotik bir hâle bürünmesine sebebiyet vermekte; diğer yandan toplumlar ve devletler giderek birbirleriyle savaşmaya teşne bir hâle gelmektedirler. Süregelen bu süreçte bitimsiz iletişim ve özgürlükse bütünüyle bir gözetim ve kontrole dönüşmektedir. Bu durum insanı bedensel, ruhsal, cinsel veya ekonomik yönden denetlenme Panoptikon’una açık hâle getirmektedir. Panoptikon, 18. yüzyılın sonunda filozof Jeremy Bentham tarafından tasarlanan bir hapishane modelidir. Burası merkezdeki bir kulede bulunan gardiyanın, hücrelerdeki mahkûmları her an görünmeden izleyebildiği dairesel bir hapishanedir. Günümüzde CCTV kameraları, dijital veri takibi ve sosyal medya bu Panoptikon’un etki alanını görünenin ötesine taşımıştır. Kendine özgü bir ideoloji dayatan bu gözetim geldiği yerde tutunamamayı ve şiddeti beslemektedir. Bu kitapta mistikleştirilme ve mutlaklaştırılma kutsanmasıyla temellenen bu ideolojileşmenin çekirdeğine, sinema filmleri aracılığıyla bakılmaya çalışılmıştır.