Sosyolojik Yönleriyle Osmanlı’da Kadın Çevirmenler: Fatma Aliye Hanım ve Nigâr Hanım

Sosyolojik Yönleriyle Osmanlı’da Kadın Çevirmenler: Fatma Aliye Hanım ve Nigâr Hanım adlı bu çalışmada, Pierre Bourdieu’nün sosyoloji kuramı temel alınarak Osmanlı edebî alanında kadın aktörler olarak ortaya çıkan Fatma Aliye Hanım ve Nigâr Hanım’ın çevirmen portreleri sosyolojik bir perspektifle incelenmektedir. Çalışmada ilk olarak Pierre Bourdieu’nün sosyoloji kuramı ve çeviri sosyolojisinin temel kavramları ayrıntılı biçimde ele alınmakta; daha sonra Osmanlı toplumunda kadının konumu ve Osmanlıdaki çeviri faaliyetleri analiz edilmektedir. Söz konusu kuramsal ve tarihsel çerçeve kapsamında, Fatma Aliye Hanım ve Nigâr Hanım özelinde bir kadın aktör olarak çevirmen kimliği edinme süreçleri, yaşam öyküleri doğrultusunda konu edinilmektedir. Dönemin seçkin ailelerinde yetişen bu iki kadının hayatı ve entelektüel bir aktör olarak varlık göstermeleri, dönemin toplumsal cinsiyet yapısı, güç ilişkileri ve hegemonik eril yapısı içerisindeki tarihsel bir mücadelenin ürünü olarak ele alınmaktadır. Bu kitapta, Osmanlı toplumsal yapısında ontolojik mücadelelerini yazarak sürdürmeye çalışan Fatma Aliye Hanım ve Nigâr Hanım’ın habitusları, sermaye biçimleri ve yazılarındaki eril tahakküm izleri detaylı analize tabi tutularak çevirmen kimliklerinin oluşum süreci bütüncül bir bakışla değerlendirilmeye çalışılmaktadır. Fatma Aliye Hanım ve Nigâr Hanım’ın çeviri pratikleri üzerinden Osmanlı toplumunda kadınların entelektüel bir alanda çevirmen, yazar, şair kimliklerini inşa ediş sürecini tartışan bu çalışma, bir yandan çeviri tarihinin kadın aktörlerini görünür kılmaya çalışırken diğer yandan da Osmanlı’nın kültürel ve entelektüel tarihinde kadınların konumunu ve bu alanda var olma mücadelelerini saptamak amacıyla bir perspektif sunmaktadır. Bu yönüyle kitabın en temel amacının, unutulmuş ya da ikincil konumda kalmış kadınların ve kadın çevirmenlerin toplumların kültürel belleklerinde hak ettikleri yeri almaları açısından, bu doğrultuda yapılan çalışmalara katkı sağlamak olduğunu belirtmek mümkündür.