Soyut Aklın Eleştirisi

Çağdaş Arap düşüncesinin önemli filozoflarından Taha Abdurrahman; el-Amelü’d-Dînî ve Tecdîdü’l-Akl adlı eserinde aklın mahiyetini yeniden düşünmeye açarak soyut, doğruya yönlendirilmiş ve desteklenmiş akıl şeklinde üçlü bir tasnif ortaya koyar. Modern düşüncenin hâkim akıl anlayışını sorgulayan bu yaklaşım; mantık, ahlak, amel ve din arasındaki ilişkinin yeniden kurulmasını amaçlayan kapsamlı bir düşünce projesinin parçasıdır. Kelâmcı ve mantıkçı Said Fûde ise Taha Abdurrahman’ın bu projesini kelâm ve klasik mantık geleneğinin kavramsal imkânları üzerinden incelemeye tabi tutar. Aklın tanımından mantığın kanunlarına, nazarî ilahiyatın bilgi değerinden burhanın yapısına kadar uzanan tartışmada Fûde, filozofun temel öncüllerini ve ulaştığı sonuçları ayrıntılı biçimde sorgular. Soyut Aklın Eleştirisi; böylece bir kelâmcı ile bir filozofun akıl, mantık ve din ekseninde karşılaşmasına odaklanıyor. Taha Abdurrahman’ın modern akıl eleştirisi ile Said Fûde’nin kelâmî ve mantıkî değerlendirmelerini aynı tartışma zemininde buluşturan eser, iki farklı düşünce geleneğinin aklın imkânları ve sınırları üzerine yürüttüğü çağdaş bir muhasebeyi okuyucuya sunuyor.