Trablusgarp Savaşı’nda Neler Yaşandı?

1911’de başlayan ve Osmanlı İmparatorluğu’nun Afrika’daki son toprağını savunma mücadelesi olan Trablusgarp Savaşı, imparatorluğun son yıllarına damgasını vuracak savaşlar silsilesinin de başlangıcını teşkil etti. Merkezî devlet desteğinden büyük ölçüde mahrum kalan bölgede Enver Bey, Mustafa Kemal Bey, Nuri Conker ve diğer genç Osmanlı subayları yerel kuvvetleri teşkilatlandırarak İtalyanlara karşı mücadele ettiler. Nuri Conker, Bingazi Mıntıkası Kurmay Başkanı olarak Enver Bey’in en yakın çalışma arkadaşlarından biri oldu. Mustafa Kemal Atatürk’ün çocukluk, okul ve silah arkadaşı Nuri Conker’in kaleme aldığı elinizdeki hatırat, Trablusgarp cephesini birinci elden anlatıyor. Tobruk ve Derne ordugâhları, Mustafa Kemal Bey’in keşif harekâtı ve muharebelerin yanı sıra Enver Bey’in Trablusgarp’taki faaliyetleri ve Araplarla ilişkileri, Osmanlı subayları arasındaki münasebetler, bölgenin coğrafyası, aşiretler ve Senusilik de eserin başlıca konuları arasında yer alıyor. Hatıratın en dikkat çekici yönlerinden biri ise Conker’in bizzat tercüme ettiği Enver Paşa’nın Trablusgarp günlüğüyle kurduğu ilişki. Conker, Enver Bey’in bazı ifadelerine itiraz ediyor, onun anlatısını kendi tanıklığıyla karşılaştırıyor ve Trablusgarp’taki faaliyetlerine dair yer yer sert eleştiriler yöneltiyor. Savaştan yaklaşık on altı yıl sonra kaleme alınan ve uzun yıllar aile arşivinde muhafaza edilen bu metin, Nuri Conker’in Zabit ve Kumandan’dan sonra ortaya çıkarılan ikinci telif eseridir. İlk defa yayımlanan Trablusgarp Savaşı’nda Neler Yaşandı?, aynı savaşın iki yakın tanığını karşı karşıya getirirken Trablusgarp’ın bugüne dek gölgede kalmış yönlerini de gün yüzüne çıkarıyor.