Türkçe Ninniler

Türk halk edebiyatının yazılı kültüre aktarılması ve bilimsel yöntemlerle incelenmesi denildiğinde akla gelen ilk isimlerden biri, hiç şüphesiz, Macar Türkolog ve folklor araştırmacısı Ignác Kúnos’tur. 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Osmanlı coğrafyasında gerçekleştirdiği derleme faaliyetleriyle Kúnos, Türkoloji sahasıyla birlikte, halk bilimi, dil tarihi, etnografya ve kültür araştırmalarına kalıcı katkılar sunmuştur. Onun çalışmaları Anadolu’nun, Rumeli’nin ve Osmanlı şehir kültürünün birçok sözlü miras unsurunun günümüze nakledilmesinde önemli hizmetler görmüştür. Kúnos’un en önemli özelliklerinden biri, halk kültürünü masa başında değil, sahada araştırmasıdır. Anadolu, Rumeli ve Osmanlı şehirlerinde halk arasında dolaşmış; masalları, türküleri, ninnileri, oyunları ve yerel ağız özelliklerini doğrudan kaynak kişilerden toplamıştır. Bu yaklaşım, modern folklor araştırmalarının temel prensiplerinden biri olan “alan araştırması” yönteminin erken ve başarılı örnekleri arasında sayılabilir. Türkçe Ninniler isimli eser Kúnos’un Türk halk edebiyatı alanındaki uzun yıllara yayılan çalışmalarının önemli bir halkasını teşkil etmektedir. Eser ninni metinlerinden oluşan derleme olması yanında, aynı zamanda Türk toplumunun çocuk terbiyesi, aile yapısı, gündelik hayatı, sözlü anlatım teknikleri ve estetik zevki hakkında önemli veriler ihtiva eden bir kültür hazinesidir. Türkçe Ninniler’de yer alan metinler ilk bakışta yalnız çocukları uyutmaya yönelik manzumeler gibi görünse de dikkatli incelendiğinde çok daha geniş bir folklorik alanı kapsadıkları görülmektedir. Metinlerde; ninniler, çocuk oyunları, tören manzumeleri, merasimler, tebrik ve kutlama beyitleri, karşılıklı söyleyişler, dilek ve dua ifadeleri gibi halk şiirinin çeşitli unsurları iç içe bulunmaktadır.