Türkiye Komünist Partisi’nde Yerinden Yönetim, 1935-1943

Komintern Dönemi TKP Tarihi, beşinci ve son cildiyle tamamlanıyor. İlk cildi Erden Akbulut ve Mete Tunçay, sonraki ciltleri ise Erden Akbulut ve Erol Ülker tarafından hazırlanan bu kapsamlı çalışma; Ekim Devrimi’nin yarattığı tarihsel koşullarda ortaya çıkan komünist öbeklerden TKP’nin kuruluşuna; parti içi tartışma ve bölünmelerden Komintern’le ilişkilere uzanan çalkantılı bir dönemin izini sürüyor. Dizinin son kitabı olan Türkiye Komünist Partisi’nde Yerinden Yönetim, TKP tarihinin 1935-1943 yıllarını kapsayan kritik dönemine odaklanıyor. Kitabın merkezinde, Komintern’in 1937’de TKP için aldığı ve tarihe “desantralizasyon” veya “separat” olarak geçen karar yer alıyor. Parti örgütlenmesini köklü biçimde yeniden düzenleyen bu kararın uygulanış süreci, karşılaşılan güçlükler ve doğurduğu sonuçlar dönemin birinci elden belgeleri ışığında ortaya konuyor. Halk Cephesi siyasetinden İkinci Dünya Savaşı’nın yarattığı altüst oluşlara uzanan bu dönem, aynı zamanda TKP ile Komintern arasındaki ilişkinin son yıllarıdır. Haziran 1943’te Komintern kendini feshederken TKP yeniden toparlanmanın ve örgütlü faaliyete dönmenin yollarını aramaktadır. Bir Komintern seksiyonu olarak doğan TKP, artık Komintern’in olmadığı bir dünyada yoluna devam edecektir. Zengin belge birikimine dayanan ve titizlikle değerlendirilerek gün yüzüne çıkartılan bu beş ciltlik külliyat, Türkiye Komünist Partisi tarihine ilişkin en kapsamlı çalışmalardan biri olma niteliğini taşıyor. Yalnızca TKP’nin değil, Türkiye’de komünist hareketin ve Cumhuriyet dönemi siyasal tarihinin anlaşılması açısından da temel bir başvuru kaynağı sunuyor.