Türkiye'de Sosyal Bilgiler Eğitimi (1923-2025)

Cumhuriyetin ilanından sonra Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde yeni bir insan, yeni bir toplum ve yeni bir devlet oluşturabilmek için hayatın bütün alanlarına ilişkin önemli çalışmalara imza atılmıştır. Bu kapsamda makbul, iyi insanı ve vatandaşı yetiştirmek, modern, teknik ve hizmet üreten devleti meydana getirmek, yeni vatandaş ve devlet arasında sağlıklı bir ilişki ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu bağlamda Türk millî eğitim sistemine tarih, coğrafya ve yurttaşlık dersleri konulmuş, bir anlamda sosyal bilgiler eğitimi ile varılmak istenen hedeflere ve amaçlara ulaşılmaya çalışılmıştır. İlerleyen süreçte sosyal bilgiler, bireyin toplumsal varoluşunu gerçekleştirmesine yardımcı olması amacıyla; tarih, coğrafya, ekonomi, sosyoloji, antropoloji, psikoloji, felsefe, siyaset bilimi ve hukuk gibi sosyal bilimleri ve vatandaşlık bilgisi konularını yansıtan; öğrenme alanlarını içeren, insanın sosyal ve fiziki çevresiyle etkileşiminin geçmiş, bugün ve gelecek bağlamında incelendiği; toplu öğretim anlayışından hareketle oluşturulmuş, 1968 yılından itibaren Türk milli eğitim sistemi içindeki dersler arasında en kapsayıcı ve bütüncül yapıya sahip olan ders niteliğine kavuşmuştur. Sosyal Bilgiler Dersi, tarih, coğrafya, ekonomi, sosyoloji, hukuk, antropoloji ve siyaset bilimi gibi sosyal bilimlerden beslenirken; öğrencilerin yalnızca bilgi edinmelerini değil, aynı zamanda değer kazanmasını ve geliştirmelerini, kimlik oluşturmalarını, bireysel ve toplumsal sorumluluk üstlenmelerini hedeflemiştir. Cumhuriyetin ilanıyla ihtiyacı anlaşılan, eğitimi yapılmaya başlanılan ve halen de küreselleşen dünyada, Türk millî eğitim sisteminde iyi insan, iyi ve etkin vatandaş, ideal toplum ve devlet açısından önemi son derece açık olan, ancak yeteri kadar önemi anlaşılamayan sosyal bilgiler eğitiminin yüz yıldan fazla devam eden tarihsel sürecine ilişkin her hangi bir çalışma yapılmamıştır. Yapılan çalışmalar daha çok bu süreçteki sosyal bilgiler eğitimi, öğretimi ve parça parça Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarına yöneliktir. Bu eksiklikten hareketle “Cumhuriyetimizin Yüzüncü Yılı” nedeniyle, Sosyal Bilgiler Eğitiminin tarihsel sürecine yönelik, Türkiye’de yaşanan siyasal gelişmeleri, tarihî dönemleri, kırılma noktalarını, hükümetleri ve takip etmiş oldukları eğitim politikalarını merkeze alarak, o dönemin sosyal bilgiler eğitimini bütüncül bir yaklaşımla ele alıp, incelemek amacıyla böyle bir çalışma yapılmıştır. Çalışmanın alana katkı sunması, yararlananı fazla olması, yeni çalışmalara ufuklar açması dileğiyle…