Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Dostane Çözümü: ICSID Uzlaştırma ve Arabuluculuk Prosedürleri

Uluslararası yatırım, küresel ekonomik büyüme için kritik bir öneme sahip olsa da yabancı yatırımcılar ile ev sahibi devletler arasındaki yatırım uyuşmazlıkları kaçınılmazdır. Ancak, yıllardır bu uyuşmazlıkların çözümünde ana mekanizma olan Yatırımcı-Devlet Uyuşmazlık Çözümü (ISDS) sistemi içinde yer alan yatırım tahkimi; yüksek maliyetler, yargılama süreleri ve tutarsız kararlarıyla bugün gerçek bir "meşruiyet krizi" içerisindedir. Bu çalışmada, yatırım tahkiminin yapısal sorunlarına karşı daha verimli, esnek ve "kazan-kazan" odaklı bir alternatif olan Yatırımcı-Devlet Arabuluculuğu, ICSID ve UNCITRAL tarafından yürütülen reform çalışmaları ışığında incelenmiştir. Özellikle 2022 yılında ICSID Uzlaştırma Kurallarında yapılan değişiklikler ve yine aynı yılda kabul edilen yatırım uyuşmazlıkları için özel olarak tasarlanmış ilk kurumsal kurallar olan ICSID Arabuluculuk Kuralları çerçevesinde yürütülen arabuluculuk prosedürü detaylı bir şekilde ele alınmıştır. ICSID Uzlaştırma ve ICSID Arabuluculuk prosedürleri sonucunda ortaya çıkan sulh anlaşmalarının, Singapur Sözleşmesi kapsamında icra edilebilirliği konusu da değerlendirilmiştir. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu iki taraflı yatırım anlaşmalarında dostane çözüm yöntemlerinin nasıl düzenlendiği de ayrıntılı örneklerle incelenmiştir.