Ürün Kirası

Ürün kirası, kiraya verenin hasılat getiren bir şey veya hakkın kullanılması ile hasılatın elde edilmesini, belirli veya belirlenebilir bir bedel karşılığında kiracıya bıraktığı; kiracının hasılatı kendi ad ve hesabına edindiği, rızai, tam iki tarafa borç yükleyen, ivazlı, sürekli edimli bir sözleşmedir. Roma hukukundan beri uygulanan ürün kirası sosyal ve ekonomik işlevleri olan bir sözleşmedir. Bu sözleşme, kiracı açısından bir bedel karşılığında, mülkiyeti başkasına ait olan şey veya haktan, mülkiyetin kendisine geçirilmesine gerek olmaksızın yararlanmayı, şey veya hakkın ürünlerini elde etmeyi mümkün kılar. Kiraya veren açısından ise bir mal veya hakkın mülkiyetinden vazgeçmek zorunda olmaksızın, ondan ekonomik olarak yararlanmayı temin eder. Ürün kirasının konusunu maddi varlıklar oluşturabildiği gibi maddi niteliği bulunmayan haklar da bu sözleşmeye konu teşkil edebilir. Bunun bir getirisi olarak geçmişte genellikle tarım alanında yarıcılık, ortakçılık gibi şekillerde görünüm arz eden ürün kirasının uygulama alanı günümüzde oldukça genişlemiş olup havaalanları, şirketler, enerji santralleri, turizm tesisleri gibi işletmeler, hatta dijital platformlar bakımından gündeme gelmektedir. Ürün kirası, Türk Borçlar Kanunu'nun 357 ve devamı hükümlerinde daha ziyade tarımsal taşınmazlar dikkate alınarak kaleme alınmıştır. Bu bakımdan mevcut hükümlerin güncel ihtiyaçlar doğrultusunda düzenlenmesi ve güncellenmesi gerekmektedir. İÇİNDEKİLER GİRİŞ I. Konunun Takdimi ve Önemi II. Terminoloji Sorunu III. Konunun Sınırlandırılması BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK ÜRÜN KİRASI §1. Ürün Kirasının Tanımı, Dogmatik Temelleri, Karşılaştırmalı Hukukta ve Türk Hukukunda Düzenleniş Biçimi I. Tanım II. Dogmatik Temelleri III. Karşılaştırmalı Hukukta Düzenlenişi IV. Türk Hukukunda Düzenlenişi §2. Ürün Kirasının Hukuki Niteliği ve Unsurları I. Hukuki Niteliği II. Unsurları §3. Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması I. Diğer Kira Türleri-Ürün Kirası II. Satış Sözleşmesi-Ürün Kirası III. Kullanım Ödüncü-Ürün Kirası IV. Adi Ortaklık-Ürün Kirası V. Hizmet Sözleşmesi-Ürün Kirası VI. İntifa Hakkı-Ürün Kirası VII. Lisans Sözleşmesi-Ürün Kirası VIII. Franchise Sözleşmesi-Ürün Kirası IX. Know How Sözleşmesi-Ürün Kirası X. Yap İşlet Devret Sözleşmesi-Ürün Kirası XI. İşletme Hakkının Devri Sözleşmesi-Ürün Kirası §4. Ürün Getiren Şey Kavramı Çerçevesinde Ürün Kirasının Uygulama Alanı I. Genel Olarak II. Tarımsal Taşınmaz Kirası III. Hayvan Kirası IV. İşletme Kirası V. Hak Kirası VI. Dijital Varlıkların Ürün Getiren Şey Kavramı Çerçevesinde Değerlendirilmesi İKİNCİ BÖLÜM ÜRÜN KİRASI SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ §1. Sözleşmenin Tarafları, Şekli ve Sözleşmeye Uygulanacak Hükümler I. Tarafları II. Sözleşmenin Şekli III. Uygulanacak Hükümler §2. Ürün Kirasında Tarafların Borçları I. Genel Olarak II. Kiraya Verenin Borçları III. Kiracının Borçları IV. Her İki Tarafın Borçları ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ÜRÜN KİRASININ SONA ERMESİ VE SONA ERMENİN SONUÇLARI §1. Ürün Kirasının Sona Ermesi I. Genel Olarak II. Belirli Süreli Ürün Kirasının Sona Ermesi III. Belirsiz Süreli Ürün Kirasının Sona Ermesi IV. Olağanüstü Fesih §2. Sona Ermenin Sonuçları I. Kiralananın ve Tutanağa Geçirilmiş Eşyanın İadesi II. Tarımsal Taşınmaz Kirasına Özgü Hükümler §3. Ürün Kirasında Yargılamaya İlişkin Hususlar I. Görevli Mahkeme II. Yetkili Mahkeme III. Dava Şartı Arabuluculuk §4. Türk Hukukundaki Ürün Kirasına İlişkin Hükümlerin De Lege Lata ve De Lege Ferenda Bakımından Değerlendirilmesi SONUÇ