XVI. Yüzyıl Mâverâünnehir Fetva Geleneğinde Fetâvâ-yı Şeybâni

XVI. yüzyıl Mâverâünnehir’i, Hanefi hukuk geleneğinin yalnızca teorik düzeyde değil, toplumsal hayatın içinde de canlı biçimde uygulandığı önemli bir hukuk coğrafyasıdır. Bu dönemin dikkat çeken kaynaklarından Fetâvâ-yıŞeybâni, Şeybânilerhânedanının kurucusu ve ilk hükümdarı Muhammed Şeybâni Han’ın emriyle Mevlâna Ali b. Muhammed Ali Hârezmi tarafından kaleme alınan ve hukuki meselelere verilen fetvaları bir araya getiren önemli bir fetva mecmuasıdır. Elinizdeki çalışma, Fetâvâ-yıŞeybâni’yi müellifi, telif sebebi, kaynakları, muhtevası ve ele aldığı hukuki meseleler bakımından inceleyerek XVI. yüzyıl Mâverâünnehirfetva geleneğine ve Şeybâniler dönemi hukuk anlayışına ışık tutmaktadır. Eseri yalnızca bir fetva mecmuası olarak değil, aynı zamanda dönemin hukuki, sosyal ve iktisadi hayatını yansıtan önemli bir tarihi kaynak olarak ele alan bu çalışma, uzun süre ihmal edilen bir araştırma sahasına dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Fetâvâ-yıŞeybâni, Mâverâünnehir Hanefi hukuk mirasının ve Türk-İslam hukuk tarihinin Osmanlı dışındaki önemli bir halkasını keşfetmek isteyen araştırmacılar ve okuyucular için yeni bir pencere açmaktadır.